Październik – święta dzień po dniu

Międzynarodowy Dzień Osób Starszych

Zgromadzenie Ogólne ONZ wyznaczyło 1 października na ten dzień 14 grudnia 1990 roku rezolucją 45/106. Hasło obchodów w 2026 roku brzmi „The Age of Longevity: Rethinking Systems for Longer Lives”.

Międzynarodowy Dzień Muzyki

Międzynarodowa Rada Muzyczna (IMC) zapoczątkowała je w 1975 roku po rezolucji swojego zgromadzenia w Lozannie (1973); pomysłodawcą był Yehudi Menuhin, prezes IMC w latach 1969–1975. Pierwsze obchody odbyły się 1 października 1975 roku.

Światowy Dzień Wegetarianizmu

Ustanowiło go w 1977 roku Północnoamerykańskie Towarzystwo Wegetariańskie (NAVS), a w 1978 roku poparła Międzynarodowa Unia Wegetariańska (IVU). 1 października rozpoczyna Vegetarian Awareness Month.

Dzień Obrońców i Obrończyń Ukrainy

Rada Najwyższa Ukrainy 14 lipca 2023 roku przeniosła je z 14 października na 1 października; pod nową datą obchodzono je po raz pierwszy w 2023 roku.

Święto Narodowe Chińskiej Republiki Ludowej

Upamiętnia proklamację ChRL przez Mao Zedonga 1 października 1949 roku; pierwsze obchody odbyły się na placu Tiananmen rok później. Święto otwiera tygodniowy wypoczynek zwany Złotym Tygodniem.

Światowy Dzień Uśmiechu

Wymyślił je Harvey Ball, autor żółtej uśmiechniętej buźki z 1963 roku, który w 1999 roku założył World Smile Foundation. Hasło dnia brzmi: „Zrób coś miłego — pomóż komuś się uśmiechnąć”.

Międzynarodowy Dzień bez Przemocy

Zgromadzenie Ogólne ONZ ustanowiło go rezolucją A/RES/61/271 z 15 czerwca 2007 roku. Data 2 października to rocznica urodzin Mahatmy Gandhiego.

Dzień Jedności Niemiec

3 października 1990 roku NRD przystąpiła do RFN; art. 2 traktatu zjednoczeniowego ustanowił ten dzień świętem ustawowym. To jedyne niemieckie święto ustanowione prawem federalnym — pozostałe ustalają kraje związkowe.

Światowy Tydzień Przestrzeni Kosmicznej

Zgromadzenie Ogólne ONZ ogłosiło go 6 grudnia 1999 roku rezolucją 54/68. Klamrą są dwie rocznice: start Sputnika 1 (4 października 1957) i wejście w życie Traktatu o przestrzeni kosmicznej (10 października 1967).

Światowy Dzień Nauczyciela

Obchodzony 5 października od 1994 roku w rocznicę Rekomendacji ILO/UNESCO w sprawie statusu nauczycieli z 1966 roku. Współorganizują go UNESCO, Międzynarodowa Organizacja Pracy, UNICEF i Education International.

Światowy Dzień Siedlisk Ludzkich

ONZ wyznaczyła go w 1985 roku rezolucją A/RES/40/202. Wypada w pierwszy poniedziałek października — w 2026 roku 5 października.

Światowy Dzień Mózgowego Porażenia Dziecięcego

Stworzyła go w 2012 roku australijska Cerebral Palsy Alliance; obchody obejmują ponad 100 krajów. Na świecie z mózgowym porażeniem dziecięcym żyje ponad 17 milionów osób.

Międzynarodowy Dzień Georóżnorodności

Proklamowały go 22 listopada 2021 roku 193 państwa członkowskie na Konferencji Generalnej UNESCO (decyzja 41 C/38).

Światowy Dzień Bawełny

Zgromadzenie Ogólne ONZ proklamowało 7 października Światowym Dniem Bawełny w sierpniu 2021 roku (A/RES/75/318). Według FAO uprawą bawełny zajmuje się ok. 24 mln rolników, a w całym łańcuchu wartości pracuje ok. 125 mln ludzi.

Światowy Dzień Wzroku

Kampanię prowadzi Międzynarodowa Agencja Zapobiegania Ślepocie (IAPB) z ponad 250 organizacjami członkowskimi; w 2026 roku dzień wypadł 8 października pod hasłem #LoveYourEyes.

Światowy Dzień Jajka

O corocznym dniu jajka zdecydowano w Wiedniu w 1996 roku; obchodzi się go w drugi piątek października, a rok 2026 był 30. edycją (hasło: „Protein that Powers and Protects”).

Światowy Dzień Poczty

Ogłosił go kongres Światowego Związku Pocztowego (UPU) w Tokio w 1969 roku. Data upamiętnia założenie UPU w Bernie w 1874 roku; w Polsce dzień ten bywa nazywany też Dniem Znaczka Pocztowego.

Dzień Hangula

Hangul opublikowano oficjalnie w 1446 roku w dziele „Hunminjeongeum”; 9 października to przybliżona data tej publikacji. Korea Południowa uznała ten dzień za wolny w 1949 roku, w 1990 roku odebrała mu ten status, a w 2012 roku go przywróciła.

Święto Drzewa

Program Klubu Gaja trwa od 2003 roku; każda edycja startuje 10 października inauguracją w Warszawie. Licznik programu pokazuje blisko 1,1 mln posadzonych drzew i krzewów.

Światowy Dzień przeciwko Karze Śmierci

Ustanowiła go Światowa Koalicja przeciwko Karze Śmierci, założona w Rzymie 13 maja 2002 roku; pierwsze obchody odbyły się w 2003 roku.

Dzień Gier Planszowych

Nie znaleźliśmy źródła, które wskazuje twórcę ani rok powstania święta. Wiadomo, że co roku 10 października wydawcy, sklepy i lokale organizują turnieje, wydarzenia i wyprzedaże.

Bez osobnej strony: nie znamy źródła

Dzień Pamięci Generała Pułaskiego

Kazimierz Pułaski zmarł 11 października 1779 roku od rany odniesionej dwa dni wcześniej podczas szarży kawalerii pod Savannah. Prezydenci USA ogłaszają ten dzień proklamacjami — jak Lyndon B. Johnson w 1964 roku.

Dzień Coming Outu

Pierwszy raz obchodzony w USA 11 października 1988 roku z inicjatywy psychologa Roberta Eichberga i aktywistki Jean O'Leary. Data to rocznica Drugiego Marszu na Waszyngton na rzecz praw gejów i lesbijek z 1987 roku.

Dzień Bezpiecznego Komputera

Zainaugurowano go 12 października 2004 roku pod honorowym patronatem prezydenta Aleksandra Kwaśniewskiego. Ministerstwo Cyfryzacji wciąż publikuje z tej okazji porady o bezpiecznym korzystaniu z sieci.

Światowy Dzień Reumatyzmu

Ustanowiła go w 1996 roku organizacja Arthritis and Rheumatism International; dziś obchody w Europie prowadzi EULAR. Chorób reumatycznych i mięśniowo-szkieletowych jest ponad 200.

Święto Narodowe Hiszpanii

Ustawa 18/1987 z 7 października 1987 roku ogłosiła 12 października świętem narodowym Hiszpanii „do wszelkich celów”. Preambuła wiąże datę z początkiem okresu, w którym kultura i język Hiszpanii wyszły poza Europę.

Dzień Ratownictwa Medycznego

Art. 9 ustawy z 8 września 2006 roku o Państwowym Ratownictwie Medycznym brzmi: „Ustanawia się dzień 13 października Dniem Ratownictwa Medycznego”. Po raz pierwszy obchodzono go 13 października 2006 roku.

Międzynarodowy Dzień Ograniczania Skutków Katastrof

Obchody zapoczątkowano w 1989 roku po wezwaniu Zgromadzenia Ogólnego ONZ do promowania kultury świadomości ryzyka (rezolucja 44/236); dziś odbywają się co roku 13 października.

Dzień Dawcy Szpiku

Pochodzenie daty nie jest udokumentowane, ale obchody 13 października przypominają m.in. urzędy wojewódzkie. Według Poltransplantu (2021) w Polsce zarejestrowanych było 1 992 017 potencjalnych dawców; zapisać się może zdrowa osoba w wieku 18–60 lat.

Bez osobnej strony: nie znamy źródła

Światowy Dzień Normalizacji

14 października 1946 roku w Londynie spotkali się delegaci 25 państw, by powołać międzynarodowe ciało normalizacyjne; ISO powstała rok później. Pierwszy Światowy Dzień Normalizacji obchodzono w 1970 roku.

Światowy Dzień Mycia Rąk

Zainicjowała go Global Handwashing Partnership; podczas pierwszych obchodów w 2008 roku ponad 120 mln dzieci w ponad 70 krajach umyło ręce mydłem.

Międzynarodowy Dzień Białej Laski

Pierwszy ogłosił go prezydent USA Lyndon B. Johnson proklamacją z 6 października 1964 roku, na podstawie wspólnej rezolucji Kongresu zatwierdzonej tego samego dnia. 15 października obchodzi się go dziś także poza USA.

Międzynarodowy Dzień Kobiet Wiejskich

Zgromadzenie Ogólne ONZ ustanowiło go rezolucją 62/136 z 18 grudnia 2007 roku; pierwsze obchody odbyły się 15 października 2008 roku. Hasło 2026: „Rural Women Farmers Caring for Mother Nature”.

Dzień Papieża Jana Pawła II

Ustawa z 27 lipca 2005 r. (Dz.U. 2005 nr 155 poz. 1296, w mocy od 1 września 2005) ustanowiła 16 października Dniem Papieża Jana Pawła II. Tego dnia w 1978 roku kardynał Wojtyła został wybrany na papieża; 22 października rozpoczął pontyfikat.

Światowy Dzień Żywności

Ustanowiony przez państwa członkowskie FAO na 20. Konferencji Generalnej w listopadzie 1979 roku, w rocznicę założenia organizacji (16 października 1945). Według FAO obchody odbywają się w 150 krajach, w nawet 50 językach.

Światowy Dzień Chleba

Ustanowiony na początku XXI wieku przez Międzynarodową Unię Piekarzy i Cukierników (UIBC). Data 16 października nawiązuje do założenia FAO w 1945 roku, której mottem jest „Fiat panis” — „Niech będzie chleb”.

Międzynarodowy Dzień Walki z Ubóstwem

Zgromadzenie Ogólne ONZ ogłosiło go rezolucją 47/196 z 22 grudnia 1992 roku. Nawiązuje do 17 października 1987 roku, gdy ponad 100 tysięcy ludzi zebrało się na Trocadéro w Paryżu, by uczcić ofiary skrajnej biedy, przemocy i głodu.

Dzień Łącznościowca

18 października 1558 roku Zygmunt II August udzielił przywileju pocztowego Włochowi Prosperowi Prowanie; poczta kursowała między Krakowem a Wenecją. Tego dnia Poczta Polska obchodzi swoje urodziny, a pracownicy otrzymują odznaczenia państwowe i resortowe.

Dzień Pracownika Służby Zdrowia

Obchodzone 18 października, w święto św. Łukasza Ewangelisty, patrona pracowników służby zdrowia. W 2020 roku tego dnia w Szpitalu Uniwersyteckim w Krakowie odsłonięto pierwszy w Polsce pomnik-hołd dla pracowników ochrony zdrowia walczących z COVID-19.

Narodowy Dzień Pamięci Duchownych Niezłomnych

Ustawa z 4 października 2018 r. (Dz.U. 2018 poz. 2156, w mocy od 20 listopada 2018) ustanowiła 19 października Narodowym Dniem Pamięci Duchownych Niezłomnych i nadała mu rangę święta państwowego. Nie jest dniem wolnym od pracy.

Międzynarodowy Dzień Kucharza

Obchodzony od 2004 roku z inicjatywy nieżyjącego już szefa kuchni dr. Billa Gallaghera. Co roku ma motyw przewodni (w 2025: „Food Explorers”), a kucharze prowadzą warsztaty zdrowego gotowania dla dzieci razem z Nestlé Professional.

Międzynarodowy Dzień Leniwca

Ustanowiony w 2010 roku przez kolumbijską organizację ochrony zwierząt AIUNAU; pomysł zgłosiły Sarita Kendall i Tinka Plese podczas pierwszego międzynarodowego spotkania o leniwcach w Medellín. Ma zwracać uwagę na ochronę sześciu gatunków leniwców.

Światowy Dzień Osteoporozy

Pierwszy raz obchodzony 20 października 1996 roku z inicjatywy brytyjskiego National Osteoporosis Society, przy wsparciu Komisji Europejskiej. Od 1997 roku organizuje go International Osteoporosis Foundation; akcje odbywają się w ponad 90 krajach.

Apple Day — brytyjski Dzień Jabłka

Zapoczątkowany przez organizację Common Ground 21 października 1990 roku imprezą w Covent Garden w Londynie. W 2000 roku obchodzono go już podczas ponad 600 wydarzeń w Wielkiej Brytanii; ma promować lokalne odmiany jabłek i ochronę sadów.

Międzynarodowy Dzień Caps Locka

Wymyślił je w październiku 2000 roku Derek Arnold, użytkownik serwisu MetaFilter, jako parodię pisania samymi wielkimi literami. Później dodał drugą datę, 28 czerwca, na pamiątkę amerykańskiego sprzedawcy telewizyjnego Billy’ego Maysa.

Międzynarodowy Dzień Świadomości Jąkania

Obchodzony od 1998 roku, po raz pierwszy w Wielkiej Brytanii i Irlandii. Przypomina o problemach osób jąkających się, które stanowią około 1% populacji; od 1998 roku co roku 1–22 października trwa związana z nim konferencja online.

Dzień Mola

Obchodzony 23 października od 6:02 do 18:02 na cześć stałej Avogadra (ok. 6,02 × 10²³). National Mole Day Foundation założył 15 maja 1991 roku nauczyciel chemii Maurice Oehler z Wisconsin; dzień wpisuje się w Narodowy Tydzień Chemii Amerykańskiego Towarzystwa Chemicznego.

Święto Narodowe Węgier (rocznica rewolucji 1956)

23 października 1956 roku w Budapeszcie wybuchło powstanie przeciw władzy komunistycznej; zaczęło się m.in. od manifestacji solidarności z Polską pod pomnikiem gen. Józefa Bema. W 33. rocznicę, w 1989 roku, proklamowano Republikę Węgierską, a 23 października jest odtąd świętem narodowym.

Międzynarodowy Dzień Pantery Śnieżnej

Zgromadzenie Ogólne ONZ ogłosiło 23 października Międzynarodowym Dniem Pantery Śnieżnej w 2024 roku. Gatunek od 2017 roku ma na Czerwonej Liście IUCN status narażonego; zagrażają mu utrata siedlisk, kłusownictwo, nielegalny handel i zmiana klimatu.

Dzień Narodów Zjednoczonych

24 października 1945 roku weszła w życie Karta Narodów Zjednoczonych, ratyfikowana przez większość sygnatariuszy, w tym pięciu stałych członków Rady Bezpieczeństwa — tego dnia ONZ formalnie powstała. Kartę przygotowali w 1945 roku w San Francisco przedstawiciele 50 państw.

Światowe Dni Origami

Trwają od 24 października do 11 listopada. Pierwsza data to urodziny Lillian Oppenheimer (1898–1992), założycielki pierwszej grupy origami w Ameryce i współzałożycielki British Origami Society oraz OrigamiUSA; druga to Dzień Origami w Japonii.

Światowy Dzień Walki z Polio

Ustanowiony przez Rotary International w rocznicę urodzin Jonasa Salka, który kierował zespołem twórców pierwszej szczepionki przeciw poliomyelitis. Globalna Inicjatywa na rzecz Eradykacji Polio (GPEI), działająca od 1988 roku, zmniejszyła liczbę zachorowań na świecie o 99%.

Światowy Dzień Informacji na temat Rozwoju

Ustanowiony przez Zgromadzenie Ogólne ONZ w 1972 roku (rezolucja 3038 (XXVII)). Datę zgrano z Dniem ONZ i z rocznicą przyjęcia w 1970 roku Międzynarodowej Strategii Rozwoju na Drugą Dekadę Rozwoju ONZ.

Światowy Dzień Makaronu

Obchodzony 25 października; wymyślony i organizowany przez International Pasta Organisation oraz Unione Italiana Food, które promują makaron jako symbol diety śródziemnomorskiej.

Święto Narodowe Austrii

Obchodzone od 1965 roku 26 października, w rocznicę uchwalenia przez Radę Narodową w 1955 roku ustawy o neutralności Austrii. Zastąpiło wcześniejszy „Dzień Flagi”; od 1967 roku jest dniem wolnym od pracy na równi z innymi świętami ustawowymi.

Dzień Świadomości Interpłciowości

Upamiętnia pierwszą w Ameryce Północnej publiczną demonstrację osób interpłciowych, 26 października 1996 roku w Bostonie, przed konferencją Amerykańskiej Akademii Pediatrii. Zwraca uwagę na prawa człowieka osób interpłciowych.

Dzień Czarnego Kota (Wielka Brytania)

Ustanowiony w 2011 roku przez brytyjską organizację Cats Protection, która zauważyła, że czarne (oraz czarno-białe) koty czekają na dom średnio o tydzień dłużej niż koty innych maści. Powodem są przesądy o pechu i to, że czarne koty słabo wychodzą na zdjęciach.

Światowy Dzień Dziedzictwa Audiowizualnego

Upamiętnia przyjęcie w 1980 roku przez 21. Konferencję Generalną UNESCO Zalecenia w sprawie ochrony i zachowania ruchomych obrazów. Ma przypominać o pilnej potrzebie ratowania dokumentów audiowizualnych.

Dzień Odpoczynku dla Zszarganych Nerwów

Nieoficjalne święto z polskich kalendarzy świąt nietypowych, zachęcające, by na jeden dzień odpuścić stres, kłótnie i niecierpliwość. Nie udało się ustalić, kto i kiedy je wymyślił.

Bez osobnej strony: nie znamy źródła

Dzień Powstania Niepodległego Państwa Czechosłowackiego

Upamiętnia 28 października 1918 roku, gdy Czechosłowacki Komitet Narodowy ogłosił powstanie Czechosłowacji i wydał ustawę o utworzeniu niepodległego państwa. W Czechach to święto państwowe (ustawa nr 245/2000 Sb.) i jeden z dwóch dni nadawania odznaczeń państwowych; na Słowacji jest świętem, ale nie dniem wolnym od pracy.

Dzień Ochi

Upamiętnia odrzucenie przez premiera Ioannisa Metaxasa włoskiego ultimatum nad ranem 28 października 1940 roku; tego dnia Włosi zaatakowali Grecję z Albanii. Rocznicę po raz pierwszy uczczono w okupowanych Atenach w 1941 roku, a w październiku 1944 rząd Jeorjosa Papandreu ogłosił ją świętem narodowym.

Dzień Internetu

Upamiętnia 29 października 1969 roku, gdy zespół Leonarda Kleinrocka wysłał z sali 3420 Boelter Hall na UCLA pierwszą wiadomość przez ARPANET, poprzednika internetu. Nie ma formalnego ustanowiciela — to zwyczajowa rocznica.

Światowy Dzień Udaru Mózgu

Obchodzony od 2006 roku z inicjatywy World Stroke Organization, która w 2010 roku uznała udar za stan zagrożenia zdrowia publicznego. Ryzyko udaru w ciągu życia wynosi 1 do 4; to druga przyczyna zgonów na świecie.

Światowy Dzień Łuszczycy

Ustanowiony w 2004 roku; koordynuje go Międzynarodowa Federacja Stowarzyszeń Chorych na Łuszczycę (IFPA). Ma dać głos ponad 125 milionom ludzi na świecie żyjących z łuszczycą lub łuszczycowym zapaleniem stawów.

Święto Republiki Turcji

Upamiętnia 29 października 1923 roku, gdy Mustafa Kemal Atatürk ogłosił Turcję republiką. Obchody zaczynają się 28 października o 13:00 i trwają 35 godzin.

Międzynarodowy Dzień Opieki i Wsparcia

Ogłoszony przez Zgromadzenie Ogólne ONZ rezolucją A/RES/77/317. Ma zwracać uwagę na wartość pracy opiekuńczej, w tym niepłatnej pracy domowej, którą — według Międzynarodowej Organizacji Pracy — kobiety wykonują 3,2 razy dłużej niż mężczyźni.

Dzień Spódnicy

Święto bez znanego twórcy, obecne w kalendarzach świąt nietypowych od co najmniej 2009 roku. W 2009 roku reporterka RMF FM sprawdziła na wrocławskim Rynku, że spódnicę włożyła tego dnia mniej więcej co dziesiąta kobieta.

Bez osobnej strony: nie znamy źródła

Święto Reformacji

Według Filipa Melanchtona 31 października 1517 roku Marcin Luter przybił 95 tez do drzwi kościoła Wszystkich Świętych w Wittenberdze; pewne jest, że tego dnia wysłał je arcybiskupowi Moguncji. To dzień wolny w dziewięciu krajach związkowych Niemiec i w Słowenii.

Światowy Dzień Oszczędzania

Ogłoszony 31 października 1924 roku, ostatniego dnia I Międzynarodowego Kongresu Kas Oszczędnościowych w Mediolanie, przez włoskiego profesora Filippa Ravizzę. Na kongresie byli przedstawiciele 29 krajów.

Światowy Dzień Miast

Ustanowiony przez Zgromadzenie Ogólne ONZ rezolucją 68/239. Promuje współpracę państw w sprawach urbanizacji i zrównoważonego rozwoju miast; kończy „Urban October” UN-Habitat, który zaczyna Światowy Dzień Siedlisk.