Relacje i ludzie

Dzień Przypadkowej Życzliwości (USA)

W USA obchodzi się go 17 lutego, w Nowej Zelandii 1 września, a w kanadyjskim Stratford 4 listopada. Fundację Random Acts of Kindness założył w 1995 roku Will Glennon; ma siedzibę w Denver. To inne święto niż polski Światowy Dzień Życzliwości.

Dzień Myśli Braterskiej

22 lutego urodzili się Robert Baden-Powell (1857) i Olave Baden-Powell (1889). Pomysł zrodził się na 4. Międzynarodowej Konferencji Skautek i Przewodniczek w 1926 roku w USA; dziś Światowe Stowarzyszenie Przewodniczek i Skautek (WAGGGS) co roku wybiera dla niego temat.

Dzień Ofiar Przestępstw

Sejm ustanowił 22 lutego Dniem Ofiar Przestępstw ustawą z 12 lutego 2003 roku (Dz.U. 2003 nr 59 poz. 517), by monitorować położenie ofiar i działania na rzecz jego poprawy. Tego samego dnia w Europie obchodzi się Europejski Dzień Ofiar Przestępstw. Nie jest to dzień wolny od pracy.

Dragobete – rumuńskie święto zakochanych

Według ludowego mitu Dragobete był synem Baby Dochii, związanej z nadejściem wiosny, i strażnikiem miłości. Obchodzony 24 lutego, bywa przedstawiany jako rumuńska odpowiedź na walentynki.

Światowy Dzień Organizacji Pozarządowych

Skadmanis wymyślił go w 2009 roku; w 2010 roku dzień uznało 12 państw regionu Morza Bałtyckiego na X Forum NGO Morza Bałtyckiego, a międzynarodowo po raz pierwszy obchodzono go 27 lutego 2014 roku w Helsinkach. Według organizatorów obchodzony jest w ponad 145 krajach.

Dzień Zero Dyskryminacji

Obchodzony 1 marca od 2014 r.; kampanię zainaugurował dyrektor UNAIDS Michel Sidibé 27 lutego 2014 r. w Pekinie. Figuruje na liście dni ONZ; co roku UNAIDS ogłasza hasło (2026: „People first”).

Dzień Mężczyzn (10 marca)

W Polsce składa się 10 marca życzenia mężczyznom, ale historia tego zwyczaju „nie jest jednoznaczna”; jedna z hipotez wiąże datę ze wspomnieniem 40 męczenników z Sebasty – rzymskich żołnierzy. To inne święto niż Międzynarodowy Dzień Mężczyzn (19 listopada), zapoczątkowany w 1999 r. w Trynidadzie i Tobago.

Bez osobnej strony: nie znamy źródła

Biały Dzień

W Japonii walentynkowe prezenty dają kobiety, a w Biały Dzień odwzajemniają się mężczyźni. Święto zapoczątkowało w 1978 roku japońskie stowarzyszenie producentów słodyczy; początkowo prezentem były pianki, później biała czekolada, kwiaty i biżuteria.

Światowy Dzień Praw Konsumenta

Organizacje konsumenckie obchodzą je od 15 marca 1983 roku z inicjatywy Anwara Fazala z Consumers International. Hasło 2026 roku brzmiało „Safe Products, Confident Consumers” – bezpieczne produkty, pewni konsumenci.

Międzynarodowy Dzień Szczęścia

Zgromadzenie Ogólne ONZ proklamowało go rezolucją 66/281 z 12 lipca 2012 roku. W okolicach tego dnia publikowany jest World Happiness Report z rankingiem krajów według zadowolenia z życia.

Międzynarodowy Dzień Walki z Dyskryminacją Rasową

W Sharpeville w RPA policja otworzyła ogień do pokojowego protestu przeciw apartheidowskim przepisom paszportowym, zabijając 69 osób. Dzień ustanowiło Zgromadzenie Ogólne ONZ (A/RES/2142 (XXI)).

Narodowy Dzień Życia

Według uchwały ma skłaniać do refleksji nad odpowiedzialnością państwa i społeczeństwa za ochronę życia ludzkiego, szczególnie ludzi najsłabszych.

Międzynarodowy Dzień Prawa do Prawdy dotyczącej Poważnych Naruszeń Praw Człowieka i Godności Ofiar

Romero publicznie piętnował łamanie praw człowieka wobec najsłabszych. Dzień ustanowiło Zgromadzenie Ogólne ONZ rezolucją A/RES/65/196 w 2010 roku.

Międzynarodowy Dzień Pamięci Ofiar Niewolnictwa i Transatlantyckiego Handlu Niewolnikami

Ustanowiony przez Zgromadzenie Ogólne ONZ; w 2007 roku rezolucją 62/122 ONZ powołała też program edukacyjny o historii i skutkach handlu niewolnikami.

Międzynarodowy Dzień Widoczności Osób Transpłciowych

Pierwszy raz obchodzony 31 marca 2009 roku; dziś koordynuje go amerykańska organizacja Trans Student Educational Resources.

Dzień Ludzi Bezdomnych

Pierwsza edycja odbyła się 14 kwietnia 1996 roku; obchody zainicjował twórca Monaru i Ruchu Wychodzenia z Bezdomności Markot Marek Kotański, a pomysłodawcą był Krzysztof Cybruch. Dzień przypominają m.in. Rzecznik Praw Obywatelskich i ministerstwo właściwe ds. rodziny.

Fashion Revolution Day

Od 2014 roku ruch, działający w ponad 90 krajach, organizuje w tym czasie Fashion Revolution Week i domaga się przejrzystości łańcuchów dostaw w branży odzieżowej.

Dzień Polonii i Polaków za Granicą

Ustawa z 20 marca 2002 r. ustanowiła 2 maja Dniem Polonii i Polaków za Granicą, uznając ich wkład w odzyskanie niepodległości, wierność polskości i pomoc krajowi „w najtrudniejszych momentach”. Tego samego dnia przypada Dzień Flagi.

Europejski Dzień Walki z Dyskryminacją Osób Niepełnosprawnych

5 maja 1992 roku osoby z niepełnosprawnościami z 17 krajów jednocześnie zorganizowały pierwszy ogólnoeuropejski dzień walki o równe prawa. W Polsce Rzecznik Praw Obywatelskich co roku przypomina tego dnia o prawach osób z niepełnosprawnościami.

Światowy Dzień Sprawiedliwego Handlu

Światowa Organizacja Sprawiedliwego Handlu (WFTO) obchodzi go w każdą drugą sobotę maja – w 2026 r. był to 9 maja. Według rezolucji parlamentu Szkocji święto stworzyła WFTO w 2004 r.

Dzień Matki w USA

Pierwsze nabożeństwo ku czci matek zorganizowała Anna Jarvis 10 maja 1908 r. w Grafton (Wirginia Zachodnia); w 1914 r. Kongres wyznaczył na Dzień Matki drugą niedzielę maja, a prezydent Wilson ogłosił to proklamacją z 9 maja. Tę samą datę przyjęła m.in. Kanada; w Polsce Dzień Matki obchodzimy 26 maja.

Międzynarodowy Dzień Rodzin

W 1993 r. Zgromadzenie Ogólne ONZ postanowiło rezolucją A/RES/47/237, że 15 maja każdego roku będzie Międzynarodowym Dniem Rodzin. Poprzedził go Międzynarodowy Rok Rodziny ogłoszony rezolucją 44/82 z 1989 r.

Międzynarodowy Dzień przeciw Homofobii, Transfobii i Bifobii

Data upamiętnia decyzję Światowej Organizacji Zdrowia z 17 maja 1990 r. o usunięciu homoseksualności z Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób. Inicjatywę wymyślił w 2004 r. Francuz Louis-Georges Tin, a pierwsze obchody odbyły się 17 maja 2005 r.

Dzień Dobrych Uczynków

„Dzień dobrych uczynków” to jeden z programów Fundacji Ekologicznej ARKA z Bielska-Białej, założonej w 2005 r. przez Wojciecha Owczarza. Polska Wikipedia wskazuje datę 19 maja.

Międzynarodowy Dzień Dziecka Zaginionego

Data pochodzi z USA: prezydent Ronald Reagan ustanowił 25 maja Dniem Zaginionych Dzieci w 1983 roku, po zaginięciu sześcioletniego Etana Patza w Nowym Jorku w 1979 roku. Wymiar międzynarodowy nadały mu od 1998 roku organizacje ICMEC i NCMEC, a od 2001 roku także Komisja Europejska i Missing Children Europe.

Dzień Rodzicielstwa Zastępczego

Sejm ustanowił je uchwałą z 24 maja 2006 roku (M.P. 2006 nr 36 poz. 389), wskazując na potrzebę poprawy losu dzieci odrzuconych i osieroconych oraz popularyzacji rodzicielstwa zastępczego.

Europejski Dzień Rodzeństwa

Europejska Konfederacja Dużych Rodzin (ELFAC) ustanowiła 31 maja Dniem Rodzeństwa uchwałą walnego zgromadzenia z 18 września 2014 roku, po pierwszych obchodach w Portugalii w tym samym roku. Nie mylić z amerykańskim Siblings Day, obchodzonym 10 kwietnia.

Światowy Dzień Rodziców

Zgromadzenie Ogólne ONZ ogłosiło 1 czerwca Światowym Dniem Rodziców w 2012 roku (rezolucja A/RES/66/292). Dzień ma docenić „bezinteresowne zaangażowanie” rodziców w wychowanie dzieci.

Dzień Seksu

Media powtarzają, że w 2003 roku ustanowiła go „Rada Tradycji Unii Europejskiej”, ale nie znaleźliśmy żadnego dokumentu ani instytucji UE o takiej nazwie. Święto krąży po listach i portalach rozrywkowych.

Bez osobnej strony: nie znamy źródła

Dzień Przyjaciela

Data 9 czerwca krąży po kalendarzach świąt, ale nie ma znanego autora ani roku ustanowienia. Oficjalnym dniem przyjaźni jest Międzynarodowy Dzień Przyjaźni ONZ, obchodzony 30 lipca (rezolucja A/RES/65/275).

Bez osobnej strony: nie znamy źródła

Międzynarodowy Dzień Zabawy

Ustanowiony rezolucją Zgromadzenia Ogólnego ONZ A/RES/78/268 z 25 marca 2024 r.

Światowy Dzień Sprzeciwu wobec Pracy Dzieci

ILO obchodziła go pierwszy raz 12 czerwca 2002 r. Raport ILO z tego roku szacował, że ok. 179 mln dzieci w wieku 5–17 lat – co ósme na świecie – wykonuje najgorsze formy pracy.

Światowy Dzień Świadomości Znęcania się nad Osobami Starszymi

Obchodzony od 2006 r. z inicjatywy organizacji INPEA; Zgromadzenie Ogólne ONZ uznało go rezolucją 66/127 z 19 grudnia 2011 r.

Międzynarodowy Dzień Przeciwdziałania Mowie Nienawiści

Ustanowiony rezolucją Zgromadzenia Ogólnego ONZ A/RES/75/309 z 21 lipca 2021 r.

Międzynarodowy Dzień Eliminacji Przemocy Seksualnej w Konfliktach Zbrojnych

Ustanowiony rezolucją Zgromadzenia Ogólnego ONZ A/RES/69/293 z 19 czerwca 2015 r.

Dzień Ojca w USA

Pierwsze obchody zorganizowała Sonora Smart Dodd 19 czerwca 1910 r. w Spokane; ustawowo święto ustanowiono w 1972 r. za prezydentury Richarda Nixona. Trzecią niedzielę czerwca przyjęły też m.in. Wielka Brytania i Francja.

Światowy Dzień Humanizmu

Obchodzony od lat 80. XX w.; zaczęły go lokalne oddziały American Humanist Association, które początkowo świętowały w różnych terminach. Dziś datę 21 czerwca propaguje Humanists International.

Międzynarodowy Dzień Wdów

Obchodzony przez ONZ od 2011 r. (rezolucja A/RES/65/189). Według ONZ na świecie żyje ponad 258 mln wdów, a niemal co dziesiąta – w skrajnym ubóstwie.

Międzynarodowy Dzień Pomocy Ofiarom Tortur

Ogłoszony 12 grudnia 1997 r. rezolucją 52/149. Data to rocznica wejścia w życie Konwencji ONZ przeciwko torturom 26 czerwca 1987 r.; konwencja ma dziś 174 państwa-strony.

Międzynarodowy Dzień Pocałunku

Według angielskiej Wikipedii zwyczaj wyszedł z Wielkiej Brytanii i rozpowszechnił się na początku XXI wieku, ale nie ma znanego autora ani roku ustanowienia. Za „dzień pocałunku” bywa też uważany 14 lutego.

Bez osobnej strony: nie znamy źródła

Dzień Bezpiecznego Kierowcy

Obchodzony od 2006 roku z inicjatywy krajowego Duszpasterstwa Kierowców, współpracującego z Krajową Radą Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego, i Krzysztofa Hołowczyca. W tym tygodniu Kościół i MIVA Polska prowadzą Tydzień św. Krzysztofa.

Międzynarodowy Dzień Osób Leworęcznych

Według polskiej Wikipedii organizuje go od 1992 roku brytyjski Left Handers Club, a w Polsce obchodzony jest od 2006 roku. Angielska Wikipedia podaje inną wersję: pierwsze obchody w 1976 roku z inicjatywy Deana R. Campbella.

Dzień Równości Kobiet (USA)

Upamiętnia przyjęcie 19. poprawki do konstytucji USA, zakazującej odbierania prawa głosu ze względu na płeć. Obchodzony od 1971 roku, ustanowiony przez Kongres w 1973 roku.

Międzynarodowy Dzień Dobroczynności

Zgromadzenie Ogólne ONZ wyznaczyło go rezolucją A/RES/67/105 na 5 września – rocznicę śmierci Matki Teresy z Kalkuty (zm. 1997), laureatki Pokojowej Nagrody Nobla z 1979 roku.

Międzynarodowy Dzień Równej Płacy

Zgromadzenie Ogólne ONZ proklamowało go w 2019 roku. Według ONZ luka płacowa między kobietami i mężczyznami wynosi na świecie około 20%, a w sektorze zdrowia i opieki kobiety zarabiają średnio 24% mniej.

Światowy Dzień Orderu Uśmiechu

Ustanowiony 4 października 2003 roku w Świdnicy przez Międzynarodową Kapitułę Orderu Uśmiechu, z inicjatywy dr. Cezarego Leżeńskiego, na 35-lecie orderu. Było to pierwsze w historii wyjazdowe posiedzenie Kapituły.

Dzień Widoczności Osób Biseksualnych

Święto zapoczątkowali w 1999 roku Wendy Curry, Michael Page i Gigi Raven Wilbur. Wrzesień wybrano ze względu na urodziny Freddiego Mercury’ego, a 23 września to urodziny Wilbur, które w 1999 roku wypadały w weekend.

Międzynarodowy Dzień Osób Starszych

Zgromadzenie Ogólne ONZ wyznaczyło 1 października na ten dzień 14 grudnia 1990 roku rezolucją 45/106. Hasło obchodów w 2026 roku brzmi „The Age of Longevity: Rethinking Systems for Longer Lives”.

Światowy Dzień przeciwko Karze Śmierci

Ustanowiła go Światowa Koalicja przeciwko Karze Śmierci, założona w Rzymie 13 maja 2002 roku; pierwsze obchody odbyły się w 2003 roku.

Dzień Coming Outu

Pierwszy raz obchodzony w USA 11 października 1988 roku z inicjatywy psychologa Roberta Eichberga i aktywistki Jean O'Leary. Data to rocznica Drugiego Marszu na Waszyngton na rzecz praw gejów i lesbijek z 1987 roku.

Międzynarodowy Dzień Białej Laski

Pierwszy ogłosił go prezydent USA Lyndon B. Johnson proklamacją z 6 października 1964 roku, na podstawie wspólnej rezolucji Kongresu zatwierdzonej tego samego dnia. 15 października obchodzi się go dziś także poza USA.

Międzynarodowy Dzień Kobiet Wiejskich

Zgromadzenie Ogólne ONZ ustanowiło go rezolucją 62/136 z 18 grudnia 2007 roku; pierwsze obchody odbyły się 15 października 2008 roku. Hasło 2026: „Rural Women Farmers Caring for Mother Nature”.

Dzień Świadomości Interpłciowości

Upamiętnia pierwszą w Ameryce Północnej publiczną demonstrację osób interpłciowych, 26 października 1996 roku w Bostonie, przed konferencją Amerykańskiej Akademii Pediatrii. Zwraca uwagę na prawa człowieka osób interpłciowych.

Międzynarodowy Dzień Opieki i Wsparcia

Ogłoszony przez Zgromadzenie Ogólne ONZ rezolucją A/RES/77/317. Ma zwracać uwagę na wartość pracy opiekuńczej, w tym niepłatnej pracy domowej, którą — według Międzynarodowej Organizacji Pracy — kobiety wykonują 3,2 razy dłużej niż mężczyźni.

Międzynarodowy Dzień Walki z Faszyzmem i Antysemityzmem

Obchody na arenie międzynarodowej odbywają się od 1989 r. W Niemczech 9 listopada jest dniem pamięci ofiar narodowego socjalizmu — tego dnia w 1938 r. rozpoczęły się pogromy listopadowe.

Dzień Singla (11.11)

Data 11.11 wzięła się z podobieństwa jedynek do „gołych patyków” (guānggùn), slangowego określenia samotnych mężczyzn. Zaczęło się od studenckiego żartu, a od 2009 r. Alibaba robi z tego dnia całodobową wyprzedaż; w 2021 r. sprzedaż Alibaby i JD.com sięgnęła łącznie 139 mld USD.

Światowy Dzień Życzliwości (World Kindness Day)

World Kindness Movement to koalicja organizacji promujących życzliwość z wielu krajów. W Polsce nazwą „Dzień Życzliwości” określa się też 21 listopada — Światowy Dzień Pozdrowień — więc obie daty bywają mylone.

Dzień Seniora (14 listopada)

Nie udało się ustalić, kto i kiedy ustanowił 14 listopada „Ogólnopolskim” czy „Światowym” Dniem Seniora — datę podają m.in. komunikaty urzędów. Formalne święto osób starszych to ustanowiony przez ONZ Międzynarodowy Dzień Osób Starszych, 1 października.

Bez osobnej strony: nie znamy źródła

Międzynarodowy Dzień Tolerancji

16 listopada 1995 r. państwa UNESCO przyjęły Deklarację Zasad Tolerancji; Zgromadzenie Ogólne ONZ ustanowiło dzień rezolucją 51/95 z 12 grudnia 1996 r. Szkoły organizują tego dnia zajęcia o różnorodności i przeciwdziałaniu dyskryminacji.

Światowy Dzień Zapobiegania i Leczenia Skutków Wykorzystywania Seksualnego Dzieci i Przemocy wobec Nich

Dzień ma zwracać uwagę na zapobieganie wykorzystywaniu i przemocy wobec dzieci oraz na zdrowie i godność osób, które jej doświadczyły.

Ogólnopolski Dzień Praw Dziecka

Uchwałę podjęto z inicjatywy Rzecznika Praw Dziecka Marka Michalaka. Sejm przypomniał w niej, że to Polska w 1978 r. przedstawiła projekt Konwencji o prawach dziecka i zaproponowała jej uchwalenie Komisji Praw Człowieka ONZ.

Światowy Dzień Dziecka (ONZ)

20 listopada 1959 r. Zgromadzenie Ogólne ONZ przyjęło Deklarację Praw Dziecka, a 20 listopada 1989 r. — Konwencję o prawach dziecka. W Polsce Dzień Dziecka obchodzi się 1 czerwca, a 20 listopada to Ogólnopolski Dzień Praw Dziecka.

Dzień Pamięci Osób Transpłciowych

Obchody zapoczątkowała w 1999 r. m.in. Gwendolyn Ann Smith, by upamiętnić zabójstwa Rity Hester i Chanelle Pickett w Massachusetts; data to rocznica śmierci Pickett. W 2010 r. dzień obchodzono w ponad 185 miastach.

Międzynarodowy Dzień Eliminacji Przemocy wobec Kobiet

Zgromadzenie Ogólne ONZ wyznaczyło 25 listopada rezolucją 54/134. Kampania UNiTE co roku ma swoje hasło — w 2025 r. dotyczyło przemocy cyfrowej („#NoExcuse”); symbolem obchodów jest kolor pomarańczowy.

Międzynarodowy Dzień Eliminacji Małżeństw Dzieci, Wczesnych i Przymusowych

To jeden z najmłodszych dni na liście ONZ, poświęcony likwidacji małżeństw dzieci oraz małżeństw wczesnych i przymusowych.

Międzynarodowy Dzień Osób z Niepełnosprawnościami

Ustanowiony przez Zgromadzenie Ogólne ONZ w 1992 r. (rezolucja 47/3) na zakończenie Dekady Osób Niepełnosprawnych 1983–1992.

Międzynarodowy Dzień Wolontariusza

Ustanowiony rezolucją Zgromadzenia Ogólnego ONZ 40/212 z 17 grudnia 1985 r.; obchody koordynuje program Wolontariusze ONZ (UNV). Rok 2001 był Międzynarodowym Rokiem Wolontariatu.

Dzień Praw Człowieka

Zgromadzenie Ogólne ONZ ustanowiło ten dzień rezolucją 423 (V) z 1950 r. Deklaracja z 1948 r. po raz pierwszy określiła podstawowe prawa człowieka podlegające powszechnej ochronie.

Międzynarodowy Dzień Migrantów

Ustanowiony przez Zgromadzenie Ogólne ONZ 4 grudnia 2000 r. (rezolucja 55/93) na wniosek Rady Gospodarczej i Społecznej.

Międzynarodowy Dzień Solidarności Ludzkiej

Zgromadzenie Ogólne ONZ ogłosiło go w 2005 r. (A/RES/60/209). Wcześniej, w 2002 r., utworzyło Światowy Fundusz Solidarności na rzecz walki z ubóstwem.