HistoriaSkąd się wzięło
Wspomnienie św. Walentego 14 lutego odnotował już VIII-wieczny Sakramentarz Gelazjański. Męczenników o tym imieniu było jednak kilku: tego dnia czczono Walentego, kapłana z Rzymu straconego w 269 roku, i Walentego, biskupa Interamny (dziś Terni).[2] Część badaczy uważa, że chodzi o tę samą osobę.[3]
Z miłością dzień ten połączyła dopiero literatura. W poemacie „Parlement of Foules” z 1382 roku Geoffrey Chaucer opisał ptaki, które w dniu św. Walentego zlatują się, by wybrać sobie parę — to uznawane za pierwszy zapis łączący ten dzień z romantyczną miłością. Najstarszą zachowaną walentynką jest rondo Karola, księcia Orleanu, do żony, napisane w niewoli w londyńskiej Tower, gdzie trafił po bitwie pod Azincourt w 1415 roku.[2]
Legendy o Walentym udzielającym potajemnych ślubów żołnierzom czy liście podpisanym „Twój Walenty” to późniejsze dodatki — ten drugi motyw pochodzi z XVIII wieku.[2] Według tradycji przywoływanej przez KAI papież Aleksander VI ogłosił Walentego patronem zakochanych w 1496 roku.[3] W 1969 roku Kościół katolicki przeniósł jego wspomnienie z kalendarza ogólnego do kalendarzy lokalnych, bo poza imieniem i miejscem pochówku przy Via Flaminia nic o nim nie wiadomo.[2]
IdeaO co w nim chodzi
W XVIII-wiecznej Anglii 14 lutego stał się okazją, by wyznać uczucie kwiatami, słodyczami i kartkami zwanymi walentynkami. Symbolami są serce, gołębie i skrzydlaty Kupidyn. W XIX wieku ręcznie robione kartki ustąpiły drukowanym: zaraz po 1847 roku Esther Howland z Worcester w stanie Massachusetts zaczęła sprzedawać seryjne walentynki z tłoczonej papierowej koronki.[2]
Amerykańskie stowarzyszenie wydawców kartek (Greeting Card Association) szacuje, że w Stanach Zjednoczonych wysyła się co roku ok. 190 mln walentynek, a licząc kartki wymieniane w szkołach — ok. miliarda. We Włoszech zakochani wręczają sobie „klucze św. Walentego”, symbol zaproszenia do otwarcia serca.[2]
PolskaWalentynki w Polsce
Kult św. Walentego dotarł do Polski z Bawarii i Tyrolu, ale święto zakochanych zaczęto nieformalnie obchodzić dopiero w latach 80. XX wieku. W 1989 roku kartki walentynkowe rozprowadzało m.in. Stowarzyszenie Młodzieży Niepełnosprawnej „Alfa” z Bytomia. Większą popularność walentynki zdobyły w latach 90.; promowała je w telewizji w 1992 roku Nina Kowalewska-Motlik, szefowa polskiego wydawnictwa Harlequin, a polską nazwę mieli zaproponować telewidzowie.[1]
Relikwie św. Walentego mają m.in. Lublin, Kraków i Chełmno. W Krakowie przechowuje się je w bazylice św. Floriana, a w Chełmnie 14 lutego modlitwom przy relikwiach towarzyszy parada z orkiestrą i serce ze świec ułożone na rynku.[3] Chełmińskie walentynki odbywają się co roku od 2002 roku.[2]
Wcześniej za polskie święto zakochanych uchodziła Noc Kupały z 21 na 22 czerwca, a na dawnych Kresach — Kaziuki 4 marca, w dzień św. Kazimierza, gdy wybrance lub wybrankowi wręczano piernik z miłosną rymowanką.[1]
PomysłyJak świętować
01
Napisz ręcznie
Najstarsza walentynka to wiersz pisany w więzieniu. Kilka własnych zdań na kartce zrobi więcej niż gotowy nadruk — nie musi się rymować.
02
Piernik jak na Kaziukach
Zamiast czekoladek w kształcie serca upiecz piernik i dopisz lukrem krótką rymowankę — tak wyznawano uczucia na dawnych Kresach.
03
Wycieczka do Chełmna
Miasto z relikwiami św. Walentego co roku urządza walentynkowe obchody z paradą i sercem ze świec na rynku. Dobry pretekst do zimowego wypadu.
04
Walentynka nie tylko dla pary
Kartka dla przyjaciółki, babci albo samotnego sąsiada też się liczy. W amerykańskich szkołach dzieci wymieniają walentynki z całą klasą.
CiekawostkaPrawda czy mit
Sprawdź się
Walentynki zastąpiły rzymskie Luperkalia — tak zarządził papież Gelazy I.
KrótkoPytania i odpowiedzi
Kiedy są walentynki?
Zawsze 14 lutego. W 2026 roku wypadają w sobotę, w 2027 — w niedzielę, w 2028 — w poniedziałek.
Kim był święty Walenty?
Pod tym imieniem czci się 14 lutego co najmniej dwóch męczenników: kapłana z Rzymu zmarłego w 269 roku i biskupa Terni. Pewnych informacji o nich jest tak mało, że w 1969 roku Kościół przeniósł wspomnienie do kalendarzy lokalnych.
Od kiedy w Polsce obchodzi się walentynki?
Pierwsze kartki pojawiły się pod koniec lat 80., a święto spopularyzowało się w latach 90. XX wieku, m.in. dzięki promocji w telewizji w 1992 roku.
BibliografiaŹródła
- Wikipedia (pl), przypisy m.in.: „Człowiek” (20.02.1989), W. Staszewski, „Wysokie Obcasy” (18.04.2018): „Walentynki”. pl.wikipedia.org Dostęp: 28.10.2026↩
- Wikipedia (en), przypisy m.in.: J. B. Oruch, „St. Valentine, Chaucer, and Spring in February”, Speculum (1981): „Valentine’s Day”. en.wikipedia.org Dostęp: 28.10.2026↩
- Niedziela.pl (Paweł Bieliński, KAI, 13.02.2015): „Św. Walenty biskup zakochanych, czyli o historii walentynek”. niedziela.pl Dostęp: 28.10.2026↩