Nauka i technologia

Dzień Pisania na Klawiaturze

Typing Day wymyślił w Malezji zespół Team TAC, a współorganizuje go JCI Mines; pierwszy raz odbył się w 2011 roku, w nawiązaniu do Malezyjskiego Konkursu Szybkiego Pisania, który pobił dwa krajowe rekordy. Data – tydzień po Nowym Roku.

Światowy Dzień Logiki

UNESCO proklamowało Światowy Dzień Logiki 13 listopada 2019 roku; obchodzony jest 14 stycznia, by zwrócić uwagę na znaczenie logiki dla nauki, techniki i debaty publicznej.

Dzień Wikipedii

15 stycznia 2001 roku wystartowała angielska Wikipedia, pierwsza z blisko trzystu wersji językowych. Dzień jest nieformalnym świętem społeczności wikipedystów; w 2007 roku Wikimedia Foundation zorganizowała z tej okazji konkurs artystyczny z serwisem deviantART.

Dzień Kryptologii

Szyfr niemieckiej Enigmy złamali 14 grudnia 1932 roku trzej absolwenci poznańskiego uniwersytetu: Marian Rejewski, Jerzy Różycki i Henryk Zygalski. Dzień Kryptologii ustanowił w 2007 roku Wydział Matematyki i Informatyki Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.

Europejski Dzień Ochrony Danych Osobowych

28 stycznia 1981 roku Rada Europy otworzyła do podpisu Konwencję o ochronie osób w związku z automatycznym przetwarzaniem danych osobowych. Pierwszy Europejski Dzień Ochrony Danych odbył się w 2007 roku, a w 2009 roku Izba Reprezentantów USA ogłosiła 28 stycznia Data Privacy Day.

Międzynarodowy Dzień Kobiet i Dziewcząt w Nauce

Zgromadzenie Ogólne ONZ ogłosiło go w 2015 roku rezolucją A/RES/70/212. Obchody w siedzibie ONZ prowadzi Royal Academy of Science International Trust we współpracy z UNESCO i UN Women; co roku wybierany jest inny temat.

Dzień Darwina

Obchodzony w wielu krajach w rocznicę urodzin autora teorii doboru naturalnego; łączy popularyzację nauk przyrodniczych z humanistyką i sztuką. W Polsce obchody organizuje m.in. Uniwersytet Śląski, a w Trójmieście „Urodziny Darwina” – Polskie Towarzystwo Genetyczne z Sopockim Towarzystwem Naukowym.

Dzień Nauki Polskiej

Ma upamiętniać dokonania polskich naukowców; nie jest dniem wolnym od pracy. Ustawę o ustanowieniu Dnia Nauki Polskiej (Dz.U. 2020 poz. 181) prezydent podpisał 3 lutego 2020 roku. Data to rocznica urodzin Mikołaja Kopernika.

Światowy Dzień Inżynierii dla Zrównoważonego Rozwoju

Ogłoszony przez Konferencję Generalną UNESCO 25 listopada 2019 r. na wniosek Światowej Federacji Organizacji Inżynierskich (WFEO). UNESCO wykorzystuje go do promowania inżynierii wśród młodzieży, zwłaszcza dziewcząt.

Dzień Statystyki Polskiej

Ustanowiony uchwałą przyjętą 2 grudnia 2008 r. przez Polskie Towarzystwo Statystyczne, Komitet Statystyki i Ekonometrii PAN i Prezesa GUS. Upamiętnia pierwszy spis powszechny uchwalony przez Sejm Czteroletni 9 marca 1789 r.; pierwsze obchody odbyły się 9 marca 2009 r. w Sejmie pod hasłem „Dobre Spisy dla Dobrego Państwa”.

Dzień Matematyki

Zainicjowało ją 12 marca 2014 roku Stowarzyszenie Doskonalenia i Rozwoju 4improve. W pierwszej edycji wzięło udział 100 szkół, w 2018 roku ponad 2000. Nie mylić z Międzynarodowym Dniem Matematyki UNESCO (14 marca).

Światowy Dzień Przeciwko Cyberzenzurze

Obchodzony 12 marca, by przypominać, jak rządy ograniczają wolność słowa w sieci. W latach 2010–2014 Reporterzy bez Granic przyznawali tego dnia nagrodę Netizen Prize, a w latach 2006–2014 publikowali listę „Wrogów internetu”.

Równonoc wiosenna

Równonoc marcowa wypada między 19 a 21 marca; dzień i noc trwają wtedy prawie tyle samo. Według USNO: 20.03.2026 o 14:46 UTC, 20.03.2027 o 20:25 UTC, 20.03.2028 o 02:17 UTC.

Światowy Dzień Meteorologii

Obchody organizuje WMO, wyspecjalizowana agenda ONZ; dzień przypomina o pracy krajowych służb meteorologicznych i hydrologicznych.

Światowy Dzień Kopii Zapasowej

Akcję zapoczątkował w 2011 roku Ismail Jadun, zainspirowany wpisem na Reddicie użytkownika, który stracił dysk bez kopii. Dziś promują ją firmy technologiczne i media.

Noc Jurija

Wymyślona w 2000 roku przez Lorettę Hidalgo Whitesides, George’a T. Whitesidesa i Trish Garner; pierwsze obchody odbyły się 12 kwietnia 2001 roku. W 2011 roku, w 50. rocznicę lotu Gagarina, zorganizowano 567 imprez w 75 krajach.

Światowy Dzień Kwantowy

Inicjatywę ogłosiła 14 kwietnia 2021 roku międzynarodowa grupa naukowców, a pierwsze obchody odbyły się rok później. Wydarzenia zgłaszane są na wspólnej stronie i odbywają się w wielu krajach.

Światowy Dzień Krótkofalowca

18 kwietnia 1925 roku w Paryżu powstała IARU; w 2025 roku Unia obchodziła stulecie. W Polsce dzień obchodzi Polski Związek Krótkofalowców, m.in. okolicznościowym dyplomem i zawodami.

Światowy Dzień Kreatywności i Innowacji

Ustanowiony rezolucją Zgromadzenia Ogólnego ONZ A/RES/71/284.

Międzynarodowy Dzień Dziewcząt w ICT

Obchodzony w czwarty czwartek kwietnia; w 2026 roku przypadł 23 kwietnia pod hasłem „AI for Development: Girls shaping the digital future”.

Dzień DNA

W USA po raz pierwszy obchodzony 25 kwietnia 2003 roku na mocy proklamacji Senatu i Izby Reprezentantów, gdy kończył się Projekt Poznania Ludzkiego Genomu; od tego czasu obchodzony co roku.

Światowy Dzień Własności Intelektualnej

Państwa członkowskie WIPO wyznaczyły go w 2000 roku na 26 kwietnia, rocznicę wejścia w życie konwencji ustanawiającej WIPO w 1970 roku.

Dzień Radia w Rosji

7 maja 1895 roku Aleksandr Popow przedstawił w Petersburgu odbiornik fal radiowych, który działał jako wykrywacz wyładowań atmosferycznych. Dzień Radia obchodzi się od 1945 roku. W ZSRR uznawano Popowa za wynalazcę radia, choć historycy wskazują, że wynikało to raczej z polityki zimnej wojny niż z faktów.

Międzynarodowy Dzień Światła

Ustanowiony przez Konferencję Generalną UNESCO rezolucją 39 C/Resolution 16; ONZ umieszcza go na liście dni międzynarodowych.

Światowy Dzień Telekomunikacji i Społeczeństwa Informacyjnego

Światowy Dzień Telekomunikacji obchodzony jest od 1969 r. w rocznicę powstania ITU i pierwszej Międzynarodowej Konwencji Telegraficznej z 1865 r. W 2006 r. ONZ ustanowiła tego dnia Światowy Dzień Społeczeństwa Informacyjnego, a ITU połączyła oba święta.

Światowy Dzień Metrologii

20 maja 1875 r. przedstawiciele 17 państw podpisali w Paryżu Konwencję Metryczną – podstawę międzynarodowej współpracy w dziedzinie pomiarów. W Polsce obchody organizuje Główny Urząd Miar.

Dzień Normalizacji Polskiej

W 2014 r. PKN obchodził Dzień Normalizacji Polskiej „już po raz piąty”, łącząc go z jubileuszem 90-lecia komitetu.

Dzień Dumy Geeka

Pierwsze obchody zorganizował w 2006 roku w Hiszpanii bloger Germán Martínez; w Madrycie zebrało się około 300 osób, był też „żywy” Pac-Man.

Dzień Informatyka

Krąży po polskich kalendarzach świąt pod datą 8 czerwca; nie udało się ustalić, kto i kiedy je zapoczątkował.

Bez osobnej strony: nie znamy źródła

Światowy Dzień Hydrografii

IHO przyjęła ideę dnia w 2005 r., a Zgromadzenie Ogólne ONZ odnotowało ją z uznaniem w rezolucji A/RES/60/30. Data to rocznica powstania Międzynarodowego Biura Hydrograficznego w 1921 r.

Międzynarodowy Dzień Kobiet w Inżynierii

Organizowany co roku 23 czerwca przez brytyjskie Women’s Engineering Society pod skrótem INWED.

Światowy Dzień Chłodnictwa

Pierwszy raz obchodzony 26 czerwca 2019 r. z inicjatywy Stephena Gilla, byłego prezesa brytyjskiego Institute of Refrigeration. Data to urodziny lorda Kelvina (26.06.1824).

Dzień Tau

Zapoczątkowane w 2010 r. publikacją „The Tau Manifesto” Michaela Hartla, który przekonuje, że prawdziwą stałą koła jest τ = C/r. Data 28.06 to zapis 6/28 w amerykańskim formacie.

Międzynarodowy Dzień Planetoid

Ogłoszony w grudniu 2016 r. rezolucją A/RES/71/90 w rocznicę katastrofy tunguskiej z 30 czerwca 1908 r. – największego zderzenia z planetoidą w historii pomiarów.

Dzień Nikoli Tesli

Tesla urodził się w Smiljanie, a zmarł 7 stycznia 1943 roku w Nowym Jorku. Był autorem blisko 300 patentów chroniących 125 wynalazków w 26 krajach, m.in. silnika i prądnicy prądu przemiennego oraz transformatora Tesli.

Dzień Przybliżenia Liczby Pi

Ułamek 22/7 ≈ 3,1428 przybliża liczbę π; w europejskim zapisie daty dzień/miesiąc wypada 22 lipca. Główne święto, Dzień Liczby Pi, przypada 14 marca (3.14).

Urodziny emotikona :-)

19 września 1982 roku Scott Fahlman z Carnegie Mellon zaproponował na uczelnianym forum, by żarty oznaczać sekwencją :-), a poważne wpisy :-(. Oryginalną wiadomość odnalazł w 2002 roku Jeff Baird.

Światowy Tydzień Przestrzeni Kosmicznej

Zgromadzenie Ogólne ONZ ogłosiło go 6 grudnia 1999 roku rezolucją 54/68. Klamrą są dwie rocznice: start Sputnika 1 (4 października 1957) i wejście w życie Traktatu o przestrzeni kosmicznej (10 października 1967).

Dzień Bezpiecznego Komputera

Zainaugurowano go 12 października 2004 roku pod honorowym patronatem prezydenta Aleksandra Kwaśniewskiego. Ministerstwo Cyfryzacji wciąż publikuje z tej okazji porady o bezpiecznym korzystaniu z sieci.

Światowy Dzień Normalizacji

14 października 1946 roku w Londynie spotkali się delegaci 25 państw, by powołać międzynarodowe ciało normalizacyjne; ISO powstała rok później. Pierwszy Światowy Dzień Normalizacji obchodzono w 1970 roku.

Dzień Mola

Obchodzony 23 października od 6:02 do 18:02 na cześć stałej Avogadra (ok. 6,02 × 10²³). National Mole Day Foundation założył 15 maja 1991 roku nauczyciel chemii Maurice Oehler z Wisconsin; dzień wpisuje się w Narodowy Tydzień Chemii Amerykańskiego Towarzystwa Chemicznego.

Dzień Internetu

Upamiętnia 29 października 1969 roku, gdy zespół Leonarda Kleinrocka wysłał z sali 3420 Boelter Hall na UCLA pierwszą wiadomość przez ARPANET, poprzednika internetu. Nie ma formalnego ustanowiciela — to zwyczajowa rocznica.

Dzień Wynalazcy

Hedy Lamarr (właśc. Hedwig Kiesler, ur. 9 listopada 1914 w Wiedniu) opatentowała z kompozytorem George’em Antheilem metodę skakania po częstotliwościach, wykorzystywaną dziś w łączności bezprzewodowej. Niemiecki urząd patentowy DPMA zauważa, że 9 listopada ze względu na swoją historię to w Niemczech kontrowersyjna data na takie święto.

Światowy Dzień Nauki dla Pokoju i Rozwoju

Idea dnia była jednym z rezultatów Światowej Konferencji Nauki w Budapeszcie (1999). UNESCO proklamowało go w 2001 r.; ONZ obchodzi też w dniach 9–15 listopada Międzynarodowy Tydzień Nauki i Pokoju.

Światowy Dzień Filozofii

Konferencja Generalna UNESCO oficjalnie ogłosiła trzeci czwartek listopada Światowym Dniem Filozofii w 2005 r. Obchody to wykłady, debaty i dni otwarte, zwłaszcza dla młodzieży.

Dzień Fibonacciego

Obchodzą je głównie szkoły i biblioteki uczelniane, ale nie udało się ustalić inicjatora ani roku powstania. Ciąg, w którym każdy wyraz jest sumą dwóch poprzednich, Leonardo z Pizy (Fibonacci) opisał na przykładzie rozmnażania się królików.

Bez osobnej strony: nie znamy źródła

Dzień Ewolucji

Obchody tej rocznicy mają ponad stuletnią tradycję, choć nazwa „Evolution Day” pojawiła się dopiero pod koniec XX w. Bardziej znany jest Dzień Darwina 12 lutego, w urodziny przyrodnika.

Międzynarodowy Dzień Lotnictwa Cywilnego

Ustanowiony przez Zgromadzenie Ogólne ONZ 6 grudnia 1996 r. (rezolucja 51/33) z inicjatywy Organizacji Międzynarodowego Lotnictwa Cywilnego (ICAO).

Dzień Nobla

Ceremonie odbywają się 10 grudnia od 1901 r. — w rocznicę śmierci Alfreda Nobla (1896). W Sztokholmie medale i dyplomy wręcza król Szwecji, Pokojową Nagrodę Nobla wręcza się w Oslo.

Dzień Braci Wright

Orville i Wilbur Wright wykonali loty maszyną Wright Flyer koło Kitty Hawk w Karolinie Północnej. Prezydent Eisenhower ogłosił ten dzień w 1959 r., a Kongres nadał mu stały charakter w 1963 r.

Przesilenie zimowe

Przesilenie przypada 21 albo 22 grudnia — w 2027 r. 22 grudnia o 3:42, w 2028 r. 21 grudnia o 9:19 (czas polski). Od tego momentu dnia zaczyna przybywać.