HistoriaSkąd się wzięło
Dzień Liczby Pi wymyślono w 1988 roku w Exploratorium, muzeum nauki w San Francisco. Inicjatorem był pracujący tam fizyk Larry Shaw: pracownicy i zwiedzający przeszli w pochodzie wokół jednej z okrągłych przestrzeni muzeum, a potem zjedli owocowe placki.[1][2] Data wynika z amerykańskiego zapisu dat: 14 marca to „3/14”, czyli pierwsze cyfry liczby π ≈ 3,14.[1]
Zabawę wzmacnia gra słów: po angielsku pi i pie (placek, ciasto) brzmią tak samo, więc w tym dniu je się okrągłe ciasta i pizzę.[5] 12 marca 2009 roku Izba Reprezentantów USA przyjęła niewiążącą rezolucję (H.Res. 224), która uznała 14 marca za Narodowy Dzień Liczby Pi.[2]
Sama liczba ma dużo dłuższą historię. Archimedes w III wieku p.n.e. oszacował ją, licząc obwody 96-kątów foremnych wpisanego w okrąg i opisanego na nim: wyszło mu, że π leży między 3 10/71 a 3 1/7. Symbol π wprowadził walijski matematyk William Jones w 1706 roku, a spopularyzował go Leonhard Euler.[3]
IdeaO co w nim chodzi
π to stosunek obwodu koła do jego średnicy, taki sam dla każdego koła. Jest liczbą niewymierną: nie da się jej zapisać jako ilorazu dwóch liczb całkowitych, więc jej rozwinięcie dziesiętne nigdy się nie kończy ani nie powtarza.[3] Dzień Liczby Pi to okazja, żeby pokazać, że matematyka może być zabawą.
W Exploratorium tradycją jest pochód wokół „Pi Shrine”, okrągłej kapliczki π: uczestnicy okrążają ją 3,14 raza przy orkiestrze dętej, a potem każdy dostaje kawałek ciasta.[1] Na świecie organizuje się też konkursy recytowania cyfr π.[2] 14 marca to również urodziny Alberta Einsteina, co Princeton, gdzie fizyk mieszkał, łączy w jedno święto.[2]
Pogoń za kolejnymi cyframi trwa od wieków. Ludolph van Ceulen policzył π z dokładnością do 35 miejsc po przecinku i kazał je wyryć na nagrobku. William Shanks w 1874 roku po 15 latach rachunków podał 707 miejsc, z których poprawnych było 527. W 1949 roku komputer ENIAC wyliczył 2038 miejsc.[3] Rekord z listopada 2025 roku to 314 bilionów cyfr, liczonych przez 110 dni.[4]
PolskaPi po polsku
W Polsce święto obchodzą głównie uczelnie i szkoły: „Święto Liczby Pi” organizuje m.in. Wydział Matematyki, Fizyki i Chemii Uniwersytetu Śląskiego, a pikniki naukowe przygotowywały też Politechnika Krakowska i Wydział Matematyki i Nauk Informacyjnych Politechniki Warszawskiej. Ponieważ w Europie piszemy daty w kolejności dzień/miesiąc, część miłośników matematyki woli 22 lipca, czyli „22/7” – Dzień Aproksymacji Pi.[5]
Mamy też własną tradycję zapamiętywania π wierszykami, w których liczba liter w kolejnych słowach to kolejne cyfry. Pierwszy taki polski tekst napisał Kazimierz Cwojdziński w 1930 roku: „Kuć i orać w dzień zawzięcie, / Bo plonów niema bez trudu!” (zgodnie z przedwojenną pisownią „niema”).[3] Od 2019 roku 14 marca jest też Międzynarodowym Dniem Matematyki UNESCO – datę wybrano właśnie dlatego, że w wielu krajach obchodzono już wtedy Dzień Liczby Pi.[6]
Dla dzieciW przedszkolu i szkole
Dla dzieci Wiek: 5–12 lat. Więcej takich świąt: Święta dla dzieci.
01
Zmierz pi sznurkiem
Dzieci owijają sznurek wokół talerza, puszki i kubka, a potem sprawdzają, ile razy średnica mieści się w obwodzie. Za każdym razem wyjdzie trochę ponad 3.
02
Łańcuch cyfr
Każda cyfra π na pasku kolorowego papieru, jeden kolor dla jednej cyfry. Sklejony łańcuch można powiesić w klasie i dokładać ogniwa co roku.
03
Pochód wokół koła
Jak w Exploratorium: narysujcie kredą duże koło na boisku i okrążcie je 3 razy z kawałkiem, licząc kroki.
04
Okrągły podwieczorek
Szarlotka, pizza albo okrągłe ciastka z literą π z lukru. Przy krojeniu łatwo porozmawiać o połówkach i ćwiartkach.
PomysłyJak świętować
01
Naucz się wierszyka
„Kuć i orać w dzień zawzięcie…” daje kilkanaście cyfr π bez wkuwania. Policz litery w słowach i sprawdź.
02
Upiecz okrągłe ciasto
Tarta, szarlotka albo pizza: po angielsku pie, czyli w wymowie pi. Na wierzchu ułóż z owoców symbol π.
03
Zrób konkurs cyfr
Kto zapamięta najwięcej cyfr po przecinku? Wystarczy kartka z rozwinięciem π i stoper.
04
Złap 3,14 o 15:14
Zrób zdjęcie zegarka o 15:14 albo o 1:59 – kolejne cyfry π w zapisie godziny.
CiekawostkaPrawda czy mit
Sprawdź się
Liczba π jest równa 22/7.
KrótkoPytania i odpowiedzi
Czy Dzień Liczby Pi i Międzynarodowy Dzień Matematyki to to samo święto?
Nie. Dzień Liczby Pi wymyślono w 1988 roku w Exploratorium w San Francisco. Międzynarodowy Dzień Matematyki ogłosiło UNESCO w 2019 roku i celowo wybrało tę samą datę, 14 marca.
Dlaczego 14 marca?
W amerykańskim zapisie dat 14 marca to 3/14, a π zaczyna się od 3,14.
Czy jest drugi dzień liczby pi?
Tak, 22 lipca obchodzi się Dzień Aproksymacji Pi, bo 22/7 to znane przybliżenie π, wygodne przy europejskim zapisie dat.
BibliografiaŹródła
- Exploratorium, San Francisco: „Pi (π) Day”. exploratorium.edu Dostęp: 28.10.2026↩
- Wikipedia (en): „Pi Day”. en.wikipedia.org Dostęp: 28.10.2026↩
- Wikipedia (pl): „Pi”. pl.wikipedia.org Dostęp: 28.10.2026↩
- Wikipedia (en), przypisy: StorageReview, Guinness World Records: „Chronology of computation of pi”. en.wikipedia.org Dostęp: 28.10.2026↩
- Wikipedia (pl): „Dzień Liczby Pi”. pl.wikipedia.org Dostęp: 28.10.2026↩
- International Mathematical Union / IDM: „About the International Day of Mathematics”. idm314.org Dostęp: 28.10.2026↩