HistoriaSkąd się bierze
Przesilenie letnie to moment, w którym oś obrotu Ziemi jest najmocniej odchylona w stronę Słońca, a biegun północny jest bliżej Słońca niż południowy. Słońce góruje wtedy w zenicie nad zwrotnikiem Raka. Na półkuli północnej przypada 20 lub 21 czerwca, na południowej to w tej samej chwili przesilenie zimowe[8].
Według obserwatorium marynarki wojennej USA (USNO) przesilenie wypada: w 2026 roku 21 czerwca o 8:24 UTC, czyli o 10:24 czasu polskiego[1]; w 2027 roku 21 czerwca o 14:11 UTC (16:11 w Polsce)[2]; w 2028 roku już 20 czerwca o 20:02 UTC (22:02 w Polsce)[3].
IdeaO co w nim chodzi
W dniu przesilenia Słońce wschodzi najwcześniej i zachodzi najpóźniej w roku. W Warszawie 21 czerwca 2026 roku wzeszło o 4:14, a zaszło o 21:01 – dzień trwał 16 godzin i 47 minut. Dzięki zmierzchowi cywilnemu (od 3:25 do 21:51) jasno było jeszcze dłużej[4]. Dla porównania 21 grudnia 2026 roku Słońce będzie w stolicy nad horyzontem od 8:43 do 16:25, czyli 7 godzin i 42 minuty[5].
Długość dnia zależy od szerokości geograficznej. Na Helu 21 czerwca 2026 roku Słońce świeciło od 4:08 do 21:25 – 17 godzin i 17 minut[6]. W Ustrzykach Górnych, na samym południowym wschodzie kraju, od 4:25 do 20:38, czyli 16 godzin i 13 minut[7]. W samo południe Słońce stoi w Warszawie 61°14′ nad horyzontem – najwyżej w całym roku[8].
Przesilenie od tysięcy lat wyznacza święta – z czerwcowym przesileniem wiąże się m.in. słowiańska Noc Kupały. Zgromadzenie Ogólne ONZ uznało 21 czerwca za Międzynarodowy Dzień Celebracji Przesilenia (rezolucja A/RES/73/300), podkreślając, że obrzędy przesilenia są częścią dziedzictwa kulturowego wielu społeczności[9].
Dla dzieciW przedszkolu i szkole
Dla dzieci Wiek: 3–10 lat. Więcej takich świąt: Święta dla dzieci.
01
Łowcy cienia
Obrysujcie kredą cień dziecka o 9:00, 13:00 i 16:00. W południe cień jest najkrótszy – to dobry wstęp do rozmowy o tym, czemu latem jest ciepło.
02
Zegar słoneczny z patyka
Patyk wbity w ziemię, kamyki co godzinę w miejscu końca cienia. Następnego dnia sprawdzamy, czy „zegar” działa.
03
Globus i latarka
W zaciemnionej sali latarka gra Słońce: dzieci sprawdzają, którą półkulę oświetla mocniej w czerwcu, a którą w grudniu.
04
Powitanie lata
Dzień w kolorze żółtym, słoneczka z papierowych talerzyków i lista „10 rzeczy do zrobienia w wakacje” na gazetce klasowej.
PomysłyJak świętować
01
Zobacz najwcześniejszy wschód
W Warszawie Słońce wschodzi przy przesileniu o 4:14. Wystarczy otwarte miejsce z widokiem na północny wschód.
02
Kolacja na zachód słońca
Piknik nad wodą albo na wzgórzu – na Helu słońce zachodzi dopiero o 21:25.
03
Wykorzystaj 17 godzin światła
Najdłuższa wycieczka rowerowa lub piesza roku – bez latarki i bez pośpiechu przed zmrokiem.
04
Połącz z Nocą Kupały
Dwa dni później, w noc świętojańską, zaczynają się sobótki, wianki i ogniska.
CiekawostkaPrawda czy mit
Sprawdź się
Przesilenie letnie wypada zawsze 21 czerwca.
KrótkoPytania i odpowiedzi
Kiedy jest najdłuższy dzień w roku 2026?
21 czerwca 2026 roku (niedziela). Moment przesilenia nastąpił o 10:24 czasu polskiego. W 2027 roku będzie to 21 czerwca o 16:11, w 2028 roku – 20 czerwca o 22:02.
O ile dzień jest dłuższy niż w grudniu?
W Warszawie o 9 godzin i 5 minut: 21 czerwca 2026 roku dzień trwał 16 h 47 min, a 21 grudnia 2026 roku potrwa 7 h 42 min.
Gdzie w Polsce dzień jest najdłuższy?
Na północy. Na Helu 21 czerwca Słońce jest nad horyzontem 17 h 17 min, w Ustrzykach Górnych – 16 h 13 min, czyli ponad godzinę krócej.
BibliografiaŹródła
- U.S. Naval Observatory: „Earth's Seasons and Apsides 2026”. aa.usno.navy.mil Dostęp: 28.10.2026↩
- U.S. Naval Observatory: „Earth's Seasons and Apsides 2027”. aa.usno.navy.mil Dostęp: 28.10.2026↩
- U.S. Naval Observatory: „Earth's Seasons and Apsides 2028”. aa.usno.navy.mil Dostęp: 28.10.2026↩
- U.S. Naval Observatory: „Sun and Moon Data – Warszawa, 21.06.2026”. aa.usno.navy.mil Dostęp: 28.10.2026↩
- U.S. Naval Observatory: „Sun and Moon Data – Warszawa, 21.12.2026”. aa.usno.navy.mil Dostęp: 28.10.2026↩
- U.S. Naval Observatory: „Sun and Moon Data – Hel, 21.06.2026”. aa.usno.navy.mil Dostęp: 28.10.2026↩
- U.S. Naval Observatory: „Sun and Moon Data – Ustrzyki Górne, 21.06.2026”. aa.usno.navy.mil Dostęp: 28.10.2026↩
- Wikipedia: „Przesilenie letnie”. pl.wikipedia.org Dostęp: 28.10.2026↩
- Organizacja Narodów Zjednoczonych: „International Day of the Celebration of the Solstice”. un.org Dostęp: 28.10.2026↩