HistoriaSkąd się wzięło
Zgromadzenie Ogólne ONZ ustanowiło Międzynarodowy Dzień Księżyca w 2021 roku, w rezolucji 76/76 „Międzynarodowa współpraca w pokojowym wykorzystaniu przestrzeni kosmicznej”. Dzień obchodzi się co roku 20 lipca, w rocznicę pierwszego lądowania ludzi na Księżycu.[1]
Misja Apollo 11 wystartowała 16 lipca 1969 roku z Centrum Kosmicznego im. Kennedy’ego na Florydzie. Załogę tworzyli dowódca Neil Armstrong, pilot modułu księżycowego Edwin „Buzz” Aldrin i pilot modułu dowodzenia Michael Collins.[2] 20 lipca lądownik Eagle osiadł na Morzu Spokoju, około 102 godzin i 45 minut po starcie, a Collins czekał na orbicie w module dowodzenia Columbia.[3] Po wylądowaniu Armstrong zameldował: „Houston, Tranquility Base here, the Eagle has landed”, a schodząc na powierzchnię, wypowiedział słynne „That’s one small step for [a] man, one giant leap for mankind”.[2]
Armstrong stanął na Księżycu około 109 godzin i 42 minut po starcie, Aldrin dołączył mniej więcej 20 minut później. Ich spacer trwał ponad dwie i pół godziny. 24 lipca kapsuła wodowała na Pacyfiku, 13 mil od okrętu USS Hornet; cała wyprawa liczyła 953 054 mile.[3]
IdeaO co w nim chodzi
ONZ chce w tym dniu docenić osiągnięcia wszystkich państw w badaniu Księżyca i zwrócić uwagę na to, by jego eksploracja i wykorzystanie były zrównoważone i pokojowe. Sprawami współpracy w kosmosie zajmuje się Komitet ONZ ds. Pokojowego Wykorzystania Przestrzeni Kosmicznej (COPUOS), jedyny komitet Zgromadzenia Ogólnego poświęcony wyłącznie przestrzeni kosmicznej; jego sekretariatem jest Biuro ONZ ds. Przestrzeni Kosmicznej (UNOOSA).[1]
Do Księżyca znów latają ludzie. Załoga Artemis II okrążyła go w dniach 1–11 kwietnia 2026 roku, przelatując za jego niewidoczną stroną — ONZ nazywa to najdalszym lotem załogowym w historii. Mniej więcej miesiąc później czworo astronautów odwiedziło siedzibę ONZ w Nowym Jorku.[1]
PolskaKsiężyc w Polsce
26 października 2021 roku, podczas Międzynarodowego Kongresu Astronautycznego w Dubaju, prezes Polskiej Agencji Kosmicznej (POLSA) Grzegorz Wrochna podpisał w imieniu Polski Porozumienia Artemis. To zbiór zasad współpracy państw uczestniczących w księżycowym programie NASA, który wzmacnia m.in. Traktat o przestrzeni kosmicznej z 1967 roku i publiczne udostępnianie danych naukowych.[4]
Polska ma też własnego „mieszkańca” Księżyca. Według legendy XVI-wieczny krakowski szlachcic Twardowski zaprzedał duszę diabłu za wiedzę i magię; gdy diabeł porwał go z karczmy „Rzym”, Twardowski zaczął się modlić, diabeł go upuścił, a czarnoksiężnik wylądował na Księżycu, „gdzie przebywa po dziś dzień”. Do legendy nawiązał Adam Mickiewicz w balladzie „Pani Twardowska”.[5]
Dla dzieciW przedszkolu i szkole
Dla dzieci Wiek: 4–10 lat. Więcej takich świąt: Święta dla dzieci.
01
Fazy Księżyca z ciastek
Okrągłe ciastka z kremem rozkładamy na pół i łyżeczką zeskrobujemy krem tak, by powstały nów, sierp, kwadra i pełnia. Potem można je zjeść.
02
Latarka i piłka
W zaciemnionej sali lampka to Słońce, a piłka na patyku to Księżyc. Dziecko w środku obraca się powoli i obserwuje, jak zmienia się oświetlona część piłki.
03
Kratery z mąki
Blacha z mąką posypana warstwą kakao. Dzieci upuszczają z wysokości kulki i kamyki, a potem oglądają kratery i jasne „promienie” wyrzuconej mąki.
04
Pan Twardowski na Księżycu
Czytanie legendy i rysowanie, co Twardowski widzi z Księżyca. Starszym można przeczytać fragment „Pani Twardowskiej” Mickiewicza.
PomysłyJak świętować
01
Obejrzyj Księżyc przez lornetkę
Najwięcej szczegółów widać nie w pełni, tylko przy kwadrze, wzdłuż granicy światła i cienia. Lornetkę oprzyj o coś stabilnego.
02
Posłuchaj nagrań z Apollo 11
Wyszukaj zapis rozmów z lądowania, z „The Eagle has landed” i „one small step”. Dobre tło do wieczornego patrzenia w niebo.
03
Odwiedź planetarium
Planetaria i obserwatoria latem często organizują wieczorne pokazy nieba. Sprawdź program w okolicy 20 lipca.
04
Śledź program Artemis
Po przelocie Artemis II warto śledzić kolejne misje programu. Polska jest sygnatariuszem Porozumień Artemis od 2021 roku.
CiekawostkaPrawda czy mit
Sprawdź się
Armstrong i Aldrin spędzili na Księżycu tylko dwie i pół godziny.
KrótkoPytania i odpowiedzi
Dlaczego Dzień Księżyca jest 20 lipca?
To rocznica lądowania modułu Eagle misji Apollo 11 na Morzu Spokoju 20 lipca 1969 roku — pierwszego lądowania ludzi na Księżycu.
Kto ustanowił Międzynarodowy Dzień Księżyca?
Zgromadzenie Ogólne ONZ, w rezolucji 76/76 z 2021 roku o międzynarodowej współpracy w pokojowym wykorzystaniu przestrzeni kosmicznej.
Co jeszcze obchodzi się 20 lipca?
Między innymi Międzynarodowy Dzień Szachów, a w Argentynie Día del Amigo — dzień przyjaciela, wymyślony właśnie pod wrażeniem lądowania na Księżycu.
BibliografiaŹródła
- Organizacja Narodów Zjednoczonych: „International Moon Day, 20 July”. un.org Dostęp: 28.10.2026↩
- NASA: „Apollo 11”. nasa.gov Dostęp: 28.10.2026↩
- NASA History: „Apollo 11 Mission Overview”. nasa.gov Dostęp: 28.10.2026↩
- NASA: „Poland Signs Artemis Accords at IAC”. nasa.gov Dostęp: 28.10.2026↩
- Wikipedia (pl): „Pan Twardowski (postać)”. pl.wikipedia.org Dostęp: 28.10.2026↩