HistoriaSkąd się wzięło
Na ziemiach polskich przed 1918 rokiem nie odnotowano prób obchodzenia święta matek; uroczystości związane z macierzyństwem miały wtedy charakter wyłącznie kościelny. Pierwsze informacje o „Święcie Matki” pochodzą z 1923 roku, kiedy inicjatywę podjęły młodzieżowe koła Polskiego Czerwonego Krzyża.[1]
PCK wzorował się na tradycji amerykańskiej, w której obchody mocno wspierała młodzież tamtejszego Czerwonego Krzyża. Pierwsze uroczystości młodzież PCK organizowała już w latach 20., a w 1936 roku organizacja wydała 68-stronicową broszurę z historią święta, wierszami do deklamacji, piosenkami, inscenizacjami i „żywymi obrazami”, czyli instrukcję, „jak urządzić obchód Dnia Matki”.[2]
Daty w II RP były różne: zdarzały się obchody 9 czerwca, 23 września, 7 października czy 8 grudnia, ale w latach 30. w ogromnej większości świętowano w maju — np. 7, 14, 25, 28 lub 30 maja. Prawie zawsze świętowano jednak w niedzielę, a PCK, najbardziej systematyczny propagator święta, optował za ostatnią niedzielą maja. W 1939 roku „Robotnik” pisał, że obchody przygotowuje około 7700 kół młodzieży PCK w całym kraju.[1]
Po wojnie, w 1945 roku, Dnia Matki nie obchodzono. W 1946 roku obchody organizowane przez PCK objął patronatem prezydent Bolesław Bierut, a ostatnia niedziela maja wypadła wtedy akurat 26 maja. Rok później obchody odbyły się znów 26 maja, choć był to poniedziałek — i ta data już została. Żadne ze źródeł nie wyjaśnia wprost, dlaczego święto przestało być ruchome.[1]
IdeaO co w nim chodzi
To dzień podziękowania matkom za trud wychowania. Najczęściej dostają od dzieci laurki, kwiaty i drobne prezenty.[1] Dzień Matki nie ma podstawy w żadnej ustawie i nie jest dniem wolnym od pracy — nie wymienia go ustawa o dniach wolnych od pracy.[4]
W wielu krajach, m.in. w USA, święto przypada w drugą niedzielę maja (zob. Dzień Matki w USA). W Stanach Zjednoczonych o święto zabiegała Anna Jarvis, córka nauczycielki Ann Marii Reeves Jarvis; udało się jej je ustanowić w 1905 roku, a potem zwyczaj objął niemal wszystkie stany.[1] Wspólna rezolucja Kongresu zatwierdzona 8 maja 1914 roku wyznaczyła drugą niedzielę maja jako Mother’s Day, a dzień później prezydent Woodrow Wilson wezwał w proklamacji do wywieszania tego dnia flag na budynkach rządowych i domach „jako publicznego wyrazu miłości i czci dla matek naszego kraju”.[3]
PolskaDzień Matki w PRL
Na przełomie lat 40. i 50. obchody zanikły. Wróciły do regionalnej prasy 26 maja 1957 roku; gazety gdańskie od 1959 roku co roku składały matkom życzenia, krakowskie — od 1964 roku. Od połowy lat 60. dzienniki w całym kraju publikowały 26 maja na eksponowanym miejscu zdjęcie matki z dzieckiem.[1]
W latach 70. święto zauważyły władze: w 1976 roku I sekretarz PZPR Edward Gierek i premier Piotr Jaroszewicz wystosowali wspólny list „Do Matek Polskich”. W tym samym czasie obchody stały się częste w przedszkolach i szkołach podstawowych, a od połowy lat 80. w Dniu Matki nawiązywano do budowy Pomnika-Szpitala Centrum Zdrowia Matki Polki.[1]
Dla dzieciW przedszkolu i szkole
Dla dzieci Wiek: 3–10 lat. Więcej takich świąt: Święta dla dzieci.
01
Laurka z odciskiem dłoni
Farba do palców i karton. Dziecko odciska dłoń, a obok dorysowuje kwiaty albo serce. Starsze dzieci dopisują życzenia same.
02
Wywiad o mamie
Kartka z pytaniami: „Co mama najbardziej lubi jeść?”, „Gdzie mama pracuje?”, „Z czego się śmieje?”. Odpowiedzi dziecka czytamy na głos podczas spotkania z mamami.
03
Występ dla mam
Krótki wiersz, piosenka albo „żywy obraz”, czyli scenka, w której dzieci zastygają w bezruchu jak na zdjęciu. Wystarczy 10 minut programu.
04
Bon do zrealizowania
Ręcznie zrobione kupony: „Sam posprzątam zabawki”, „Przytulas na żądanie”, „Pomogę przy obiedzie”. Mama wymienia je w dowolnym dniu.
PomysłyJak świętować
01
Zadzwoń albo przyjedź
Najprostszy prezent dla dorosłej mamy to czas. Umów się na konkretną godzinę, żeby rozmowa nie była „w biegu”.
02
Przejrzyjcie stare zdjęcia
Wyjmijcie album albo pudełko z odbitkami i podpiszcie na odwrocie, kto i kiedy jest na zdjęciach, póki mama to pamięta.
03
Ugotuj jej przepis
Poproś mamę o przepis na danie z dzieciństwa i zrób je sam. Zapisany przepis zostanie w rodzinie na lata.
04
Pamiętaj o innych mamach
Babcia, teściowa, przyjaciółka, która niedawno urodziła — krótka wiadomość albo kwiat sprawi im równie dużą radość.
CiekawostkaPrawda czy mit
Sprawdź się
W Polsce Dzień Matki od zawsze obchodzono 26 maja.
KrótkoPytania i odpowiedzi
Czy Dzień Matki jest dniem wolnym od pracy?
Nie. To zwyczaj, a nie święto ustawowe — ustawa o dniach wolnych od pracy go nie wymienia.
Dlaczego w Polsce Dzień Matki jest 26 maja, a w innych krajach w niedzielę?
Przed wojną także w Polsce świętowano w majową niedzielę. Po 1946 roku, gdy ostatnia niedziela maja wypadła 26-go, święto zostało przy tej dacie. W USA i wielu innych krajach obowiązuje druga niedziela maja, ustalona w 1914 roku.
Kiedy jest Dzień Matki w USA w 2026 roku?
W drugą niedzielę maja, czyli 10 maja 2026 roku.
BibliografiaŹródła
- Wikipedia (pl), przypisy do prasy z lat 1928–1985 (Polona, biblioteki cyfrowe): „Dzień Matki”. pl.wikipedia.org Dostęp: 28.10.2026↩
- Polski Czerwony Krzyż – Oddział Rejonowy w Toruniu: „Dzień Matki w okresie międzywojennym”. pcktorun.pl Dostęp: 28.10.2026↩
- The American Presidency Project (UC Santa Barbara): „Proclamation 1268 — Mother's Day, 1914”. presidency.ucsb.edu Dostęp: 28.10.2026↩
- Kancelaria Sejmu (ELI): „Ustawa z dnia 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy”. api.sejm.gov.pl Dostęp: 28.10.2026↩