HistoriaSkąd się wzięło
Nazwa pochodzi ze szkockiej wersji określenia All Hallows’ Eve, czyli wigilii Wszystkich Świętych: even to po szkocku „wieczór”, skracane do e’en, i tak All Hallows’ Even zmieniło się w Halloween.[1]
Samo święto Wszystkich Świętych długo nie miało stałej daty. W 609 roku papież Bonifacy IV poświęcił rzymski Panteon Maryi i wszystkim męczennikom 13 maja. Około 800 roku kościoły w Irlandii i Nortumbrii obchodziły już wspomnienie wszystkich świętych 1 listopada, a w 835 roku państwo Franków przyjęło tę datę oficjalnie, co zatwierdził papież Grzegorz IV.[1]
Na przełomie 31 października i 1 listopada Gaelowie w Irlandii, Szkocji i na wyspie Man obchodzili Samhain, początek zimy; dzień zaczynał się dla nich o zachodzie słońca. Część badaczy uważa, że Kościół „schrystianizował” Samhain, inni — że Halloween powstało niezależnie, jako chrześcijańska wigilia.[1]
Na Wyspach Brytyjskich kolędnicy (soulers) chodzili po domach po „ciastka dusz” (soul cakes) znaczone krzyżem, bo pieczono je jako jałmużnę; w niektórych regionach nosili lampiony z wydrążonej rzepy. Szkocki poeta Robert Burns opisał zwyczaje tej nocy w wierszu „Halloween” z 1785 roku.[1]
IdeaO co w nim chodzi
Halloween obchodzono w Irlandii i Szkocji od wieków; do Ameryki Północnej zwyczaje przywieźli w XIX wieku irlandzcy i szkoccy imigranci. Almanachy z przełomu XVIII i XIX wieku nie wskazują, by wcześniej było tam powszechnie obchodzone.[1] W Irlandii i Szkocji lampiony wycinano z rzepy, a imigranci przerzucili się na amerykańską dynię — dużo większą i bardziej miękką, łatwiejszą do rzeźbienia.[1]
Chodzenie po domach w przebraniu (guising) opisała w 1911 roku gazeta z Kingston w kanadyjskim Ontario, a zwrot „trick or treat” pojawił się w druku po raz pierwszy w 1917 roku w „The Sault Daily Star”, także w Ontario.[1] Tradycyjne kolory Halloween to czarny i pomarańczowy, czasem fioletowy; symbolem są też czarne koty, od dawna kojarzone z czarownicami.[1]
Dziś to przede wszystkim wielki biznes. Według sondażu amerykańskiej National Retail Federation z września 2026 roku świętować zamierza 74% Amerykanów, a wydatki mają sięgnąć 13,5 mld dolarów, średnio 115,14 dolara na osobę. Na przebrania pójdzie 4,4 mld dolarów, w tym 0,92 mld na kostiumy dla zwierząt. Najpopularniejszym przebraniem dzieci jest Spider-Man, a dorosłych — czarownica.[2]
PolskaHalloween w Polsce
W Polsce Halloween zyskuje popularność mimo sprzeciwu Kościoła katolickiego. Duchowni nazywają je świętem „niebezpiecznym” i „obcym polskiej kulturze i tradycji”, a mimo to w miastach coraz częściej widać zbieranie słodyczy, rzeźbienie dyń i bale przebierańców.[3] Analityczka rynku Antonina Grzelak mówiła Polskiemu Radiu, że z perspektywy handlu Halloween jest w Polsce coraz ważniejszym okresem sezonowym.[3]
Alternatywą jest ruch Holywins, który powstał w 2002 roku w Paryżu i dotarł także do Polski: dzieci przebierają się za świętych i aniołów zamiast duchów i potworów, a zabawy, parady i modlitwy prowadzą do uroczystości Wszystkich Świętych 1 listopada.[3]
Dla dzieciW przedszkolu i szkole
Dla dzieci Wiek: 3–10 lat. Więcej takich świąt: Święta dla dzieci.
01
Dyniowe buźki bez noża
Dzieci rysują buźki na małych dyniach flamastrami albo naklejają oczy i usta z kolorowego papieru. Wydrążaniem i wycinaniem zajmuje się dorosły; w środek zamiast świeczki — lampka LED.
02
Bal postaci, nie strachów
Przebranie za ulubionego bohatera bajki, zwierzę albo — w wersji Holywins — świętego. Młodsze dzieci łatwo przestraszyć, więc maski z krwią lepiej zostawić starszym.
03
Zgadywanka w tajemniczym pudełku
Pudełko z otworem na rękę: ugotowany makaron to „robaki”, obrane winogrona to „oczy”, a mokra gąbka to „mózg”. Dużo śmiechu, zero strachu.
04
Rzepa jak w Irlandii
Lekcja historii z praktyką: pokaż dzieciom, że pierwsze lampiony robiono z rzepy, i porównajcie ją z dynią. Która łatwiej się wydrąża?
PomysłyJak świętować
01
Dynia do ostatniego kawałka
Wydrąż dynię na lampion, a miąższ przerób na zupę krem lub ciasto. Pestki wypłucz, wysusz i upiecz z solą.
02
Seans klasyki grozy
„Frankenstein” z 1931 roku albo „Noc żywych trupów” — filmy, które ukształtowały wyobrażenia o Halloween — sprawdzą się lepiej niż kolejny slasher.
03
Cukierki tylko z dorosłym
Jeśli dzieci idą po słodycze, to w grupie z dorosłym, do znajomych sąsiadów i z odblaskami — pod koniec października ciemno robi się wcześnie.
04
Uszanuj, że nie każdy świętuje
Dla wielu osób to czas zadumy przed Wszystkimi Świętymi. Pukaj tylko tam, gdzie widać dynię albo dekoracje.
CiekawostkaPrawda czy mit
Sprawdź się
Halloween to amerykański wynalazek.
KrótkoPytania i odpowiedzi
Kiedy jest Halloween w 2026 roku?
W sobotę 31 października 2026 roku. Halloween zawsze wypada 31 października, w wigilię uroczystości Wszystkich Świętych.
Czy Halloween to święto religijne?
Z nazwy to wigilia Wszystkich Świętych, ale dziś obchodzi się je głównie świecko: przebrania, dynie i słodycze. Kościół katolicki w Polsce krytykuje Halloween i promuje alternatywę — bale Wszystkich Świętych w duchu ruchu Holywins.
Skąd wzięła się dynia na Halloween?
W Irlandii i Szkocji lampiony wycinano z rzepy. Imigranci w Ameryce Północnej zaczęli używać dyni, bo jest większa i łatwiej ją wydrążyć; rzeźbienie dyń w Ameryce odnotowano już w 1837 roku.
BibliografiaŹródła
- Wikipedia (en), przypisy m.in.: N. Rogers, Halloween: From Pagan Ritual to Party Night (2002); L. Morton, Trick or Treat (2013): „Halloween”. en.wikipedia.org Dostęp: 28.10.2026↩
- National Retail Federation (22.09.2026): „NRF Halloween survey shows consumer spending expected to reach $13.5 billion”. nrf.com Dostęp: 28.10.2026↩
- Polskie Radio — English Section (31.10.2025): „Halloween popular in Poland despite church opposition: reports”. polskieradio.pl Dostęp: 28.10.2026↩