Wielkanoc

HistoriaKiedy jest Wielkanoc i skąd ta data

W Polsce Wielkanoc obchodzi się według kalendarza gregoriańskiego: Niedziela Wielkanocna przypada w pierwszą niedzielę po pierwszej wiosennej pełni Księżyca.^[5] Ściślej: liczy się tzw. pełnię paschalną, czyli kościelną pełnię wypadającą 21 marca lub później, a Wielkanoc to następna po niej niedziela. Dlatego może wypaść najwcześniej 22 marca, a najpóźniej 25 kwietnia; w latach 1900–2199 nie wypadnie ani razu 22 marca.^[4]

Wspólną datę święta dla całego Kościoła próbował ustalić już Sobór Nicejski w 325 roku; papież Leon XIV przypomniał w 2025 roku, że był to jeden z celów soboru, a dziś „różnice w kalendarzach nie pozwalają już chrześcijanom wspólnie obchodzić najważniejszego święta roku liturgicznego”.^[3] Same postanowienia soboru nie podają jednak reguły obliczania daty. Przypisano mu ją później.^[4]

W 2026 roku Wielkanoc przypada 5 kwietnia, w 2027 roku 28 marca, w 2028 roku 16 kwietnia. Prawosławni liczą datę według kalendarza juliańskiego, dlatego ich Wielkanoc w 2026 roku wypada tydzień później, 12 kwietnia, a w 2028 roku obie daty się pokrywają.^[7]

IdeaO co w niej chodzi

Wielkanoc to uroczystość Zmartwychwstania Chrystusa i zwieńczenie Triduum Paschalnego, które Kongregacja Kultu Bożego nazywa szczytem całego roku liturgicznego. Triduum zaczyna się Mszą Wieczerzy Pańskiej w Wielki Czwartek, ma ośrodek w Wigilii Paschalnej i kończy się Nieszporami niedzieli Zmartwychwstania.^[2]

Wigilia Paschalna należy już do Wielkanocy: wszystkie jej obrzędy odbywają się w nocy, nie wolno ich zacząć przed zapadnięciem zmroku i trzeba je zakończyć przed świtem niedzieli. Samo świętowanie nie kończy się na jednym dniu: pięćdziesiąt dni od Niedzieli Zmartwychwstania do Zesłania Ducha Świętego Kościół obchodzi „jako jeden dzień świąteczny, co więcej, jako »wielką niedzielę«”.^[2]

PolskaWielkanoc w Polsce

Pierwszy i drugi dzień Wielkiej Nocy to dni ustawowo wolne od pracy, wymienione w ustawie z 18 stycznia 1951 roku o dniach wolnych od pracy.^[1] Uczniowie mają dłuższą przerwę: wiosenna przerwa świąteczna zaczyna się w czwartek przed świętami i kończy we wtorek po nich.^[8]

W Wielką Sobotę maluje się ugotowane jajka, tradycyjnie w łupinach cebuli, i przygotowuje koszyk: wyłożony białą serwetą, z gałązkami bukszpanu, a w nim pisanki, kiełbasa lub szynka, sól i pieprz, chrzan, chleb, babka i cukrowy baranek. Koszyk zanosi się do kościoła do poświęcenia. W niedzielę rano wierni idą na uroczystą mszę z procesją, a potem cała rodzina siada do śniadania: zaczyna je dzielenie się poświęconym jajkiem i życzenia. Na stole dominują dania zimne, a z ciast babka, mazurek i sernik.^[5]

Na Krajowej liście niematerialnego dziedzictwa kulturowego jest pięć wpisów o zdobieniu jaj: kroszonkarstwo opolskie (jajka zdobione drapaniem, wpis 2019), pisanki batikowe ze Śląska Opolskiego (2020) i z Lubelszczyzny (2025), kurpiowska oklejanka z Puszczy Białej, czyli jajka oklejane rdzeniem sitowia i włóczką (2024), oraz kraski z okolic Krasnegostawu, drapane na jajkach barwionych w odwarze z łupin cebuli (2025). Na liście są też Krzyżoki z Borek Małych na Opolszczyźnie: w Wielką Sobotę w nocy mieszkańcy wieszają w centrum wsi bramę z kilku tysięcy skorupek jaj, a przed wschodem słońca w Niedzielę Wielkanocną dwunastu kawalerów obchodzi pieszo pola.^[6]

Dla dzieciW przedszkolu i szkole

Dla dzieci Wiek: 3–10 lat. Więcej takich świąt: Święta dla dzieci.

PomysłyJak świętować

CiekawostkaPrawda czy mit

KrótkoPytania i odpowiedzi

BibliografiaŹródła

1. Dziennik Ustaw / Kancelaria Sejmu (ELI): „Ustawa z dnia 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy (t.j. Dz.U. 2025 poz. 296)”. api.sejm.gov.pl Dostęp: 28.10.2026↩
2. Stolica Apostolska; wyd. polskie: Płocki Instytut Wydawniczy (diecezjaplocka.pl): „Kongregacja Kultu Bożego, List okólny o przygotowaniu i obchodzeniu Świąt Paschalnych „Paschalis sollemnitatis” (1988)”. diecezjaplocka.pl Dostęp: 28.10.2026↩
3. Stolica Apostolska (vatican.va): „Przemówienie Leona XIV do uczestników sympozjum z okazji 1700. rocznicy Soboru Nicejskiego (7 czerwca 2025)”. vatican.va Dostęp: 28.10.2026↩
4. Wikipedia (en): „Date of Easter”. en.wikipedia.org Dostęp: 28.10.2026↩
5. Culture.pl (Instytut Adama Mickiewicza): „Polskie tradycje wielkanocne”. culture.pl Dostęp: 28.10.2026↩
6. Narodowy Instytut Dziedzictwa: „Krajowa lista niematerialnego dziedzictwa kulturowego”. niematerialne.nid.pl Dostęp: 28.10.2026↩
7. Wikipedia (pl): „Wielkanoc — tabela dat 1980–2028”. pl.wikipedia.org Dostęp: 28.10.2026↩
8. Dziennik Ustaw / Kancelaria Sejmu (ELI): „Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej w sprawie organizacji roku szkolnego (t.j. Dz.U. 2023 poz. 1211), § 3”. api.sejm.gov.pl Dostęp: 28.10.2026↩