HistoriaSkąd się wzięło
Pomysł wyszedł od Richarda „Dicka” Huntera (1914–2004), amerykańskiego prawnika, który w czasie II wojny światowej, jako odmawiający służby wojskowej, przez trzy lata pracował jako sanitariusz w szpitalach psychiatrycznych. Od 1983 do 2002 roku był społecznie zastępcą sekretarza generalnego World Federation for Mental Health. W 1992 roku przekonywał, że zdrowie psychiczne zasługuje na własny doroczny „Dzień”, jak inne ważne sprawy.[2]
Federacja ogłosiła 10 października Światowym Dniem Zdrowia Psychicznego. Sercem pierwszych obchodów był dwugodzinny program telewizyjny przygotowany z producentem Richardem Leightonem i nadany przez satelitarną sieć WorldNet amerykańskiej U.S. Information Agency do 127 krajów. Współsponsorem została Światowa Organizacja Zdrowia, a honorowe przewodnictwo objęła Rosalynn Carter.[2] Polskie służby sanitarne również wskazują 10 października 1992 roku jako datę pierwszych obchodów i WFMH jako organizację, która je ustanowiła.[5]
To Hunter wymyślił też formułę, która przetrwała do dziś: co roku inne hasło i pakiet materiałów od Federacji, z których lokalne organizacje korzystają po swojemu i za własne pieniądze. Z czasem dzień uznały ONZ, WHO, Panamerykańska Organizacja Zdrowia i Międzynarodowa Organizacja Pracy.[2]
IdeaO co w nim chodzi
WHO określa cel dnia krótko: zwiększać świadomość problemów zdrowia psychicznego na całym świecie i mobilizować działania na rzecz zdrowia psychicznego.[1] Skala jest ogromna: w 2023 roku z zaburzeniem psychicznym żyło około 1,2 mld ludzi. Większość nie ma dostępu do skutecznej pomocy — formalną opiekę otrzymuje tylko około 40% osób z psychozą i mniej więcej co trzecia osoba z depresją.[3]
Każdy rok ma własne hasło. W 2025 roku WHO skupiła się na zdrowiu psychicznym w sytuacjach kryzysów humanitarnych, a w 2026 roku obchody idą pod hasłem „Lived experiences heard: real voices, real change” („Wysłuchane doświadczenia: prawdziwe głosy, prawdziwa zmiana”).[1][4] Dla porównania: na 20. rocznicę, w 2012 roku, Federacja wybrała temat depresji.[2]
PolskaGdzie szukać pomocy w Polsce
116 123 to bezpłatny telefon dla dorosłych w kryzysie emocjonalnym. Dziś działa całodobowo, a obok telefonu jest czat i poczta na platformie 116sos.pl, prowadzonej przez NASK we współpracy z Niebieską Linią Instytutu Psychologii Zdrowia i finansowanej przez Ministerstwo Cyfryzacji.[6] Numer działa od 18 stycznia 2010 roku i był pierwszą w Polsce bezpłatną poradnią telefoniczną dla osób w kryzysie emocjonalnym.[8]
116 111 to telefon zaufania dla dzieci i młodzieży Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę, czynny 7 dni w tygodniu, 24 godziny na dobę; zadanie finansuje Minister Zdrowia.[7] W sytuacji zagrożenia życia dzwoń pod numer alarmowy 112.
PomysłyJak świętować
01
Zapisz dwa numery
116 123 dla dorosłych i 116 111 dla dzieci i młodzieży. Wpisz je do telefonu swojego i bliskich — w kryzysie nikt nie szuka numerów w internecie.
02
Zapytaj naprawdę
Zamiast rzucanego w biegu „co słychać?” zapytaj kogoś bliskiego, jak się czuje, i wysłuchaj odpowiedzi bez dawania rad.
03
Wysłuchaj czyjejś historii
Tegoroczne hasło mówi o głosie osób z własnym doświadczeniem kryzysu. Przeczytaj lub posłuchaj takiej relacji — reportażu, podcastu, wywiadu.
04
Sprawdź swój tydzień
Sen, ruch, kontakt z ludźmi, przerwy od ekranu. Wybierz jedną rzecz, którą możesz poprawić od jutra, i zostań przy niej.
CiekawostkaPrawda czy mit
Sprawdź się
Zaburzenia psychiczne to problem nielicznych.
KrótkoPytania i odpowiedzi
Kto ustanowił Światowy Dzień Zdrowia Psychicznego?
Światowa Federacja Zdrowia Psychicznego (WFMH) w 1992 roku, z inicjatywy Richarda Huntera. WHO była współsponsorem pierwszych obchodów i co roku je wspiera, ale nie jest ich założycielem.
Jakie jest hasło Światowego Dnia Zdrowia Psychicznego 2026?
„Lived experiences heard: real voices, real change”, czyli o tym, by wysłuchać osób z własnym doświadczeniem problemów psychicznych.
Gdzie zadzwonić, gdy ktoś potrzebuje wsparcia?
Dorośli: 116 123 (całodobowo, bezpłatnie, także czat na 116sos.pl). Dzieci i młodzież: 116 111 (całodobowo). W sytuacji zagrożenia życia: 112.
BibliografiaŹródła
- World Health Organization: „World Mental Health Day”. who.int Dostęp: 28.10.2026↩
- World Federation for Mental Health (kopia PDF w serwisie Fiocruz): „Depression: A Global Crisis. World Mental Health Day, October 10 2012 (20th Anniversary of World Mental Health Day)”. icict.fiocruz.br Dostęp: 28.10.2026↩
- World Health Organization: „Mental disorders — fact sheet”. who.int Dostęp: 28.10.2026↩
- World Federation for Mental Health: „World Mental Health Day 2026”. wmhdofficial.com Dostęp: 28.10.2026↩
- Wojewódzka Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Bydgoszczy (gov.pl): „Światowy Dzień Zdrowia Psychicznego”. gov.pl Dostęp: 28.10.2026↩
- NASK: „116sos.pl — wsparcie dla osób dorosłych w kryzysie emocjonalnym”. 116sos.pl Dostęp: 28.10.2026↩
- Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę: „116 111 — telefon zaufania dla dzieci i młodzieży”. 116111.pl Dostęp: 28.10.2026↩
- Infor.pl (2011): „Telefon dla osób dorosłych w kryzysie emocjonalnym 116 123”. infor.pl Dostęp: 28.10.2026↩