Zdrowie

Światowy Dzień Cukrzycy

Dzień ustanowiony w 1991 roku przez Międzynarodową Federację Diabetologiczną i WHO, od 2006 roku obchodzony jako dzień ONZ. Wypada w rocznicę urodzin Fredericka Bantinga, współodkrywcy insuliny.

14 listopada, co roku

W 2026 r.: sobota · za 16 dni

Oficjalne · Międzynarodowa Federacja Diabetologiczna, 1991

HistoriaSkąd się wzięło

Światowy Dzień Cukrzycy ustanowiły w 1991 roku Międzynarodowa Federacja Diabetologiczna (IDF) i Światowa Organizacja Zdrowia, w odpowiedzi na gwałtowny wzrost liczby zachorowań na świecie.[4] Data 14 listopada to rocznica urodzin Fredericka Bantinga, który razem z Charlesem Bestem doprowadził na początku lat 20. XX wieku do odkrycia insuliny.[3][4]

20 grudnia 2006 roku Zgromadzenie Ogólne ONZ przyjęło rezolucję 61/225 i uczyniło 14 listopada dniem obchodzonym przez Narody Zjednoczone.[1][3] Kampanię nadal prowadzi IDF, organizacja zrzeszająca 264 krajowe stowarzyszenia diabetologiczne ze 163 krajów i terytoriów.[5]

830 mlnosób z cukrzycą na świecie w 2022 r. (200 mln w 1990 r.)
14%dorosłych miało cukrzycę w 2022 r. (7% w 1990 r.)
59%chorych po 30. roku życia nie przyjmowało leków (2022)
1,6 mlnzgonów bezpośrednio z powodu cukrzycy w 2021 r.
Oś czasu: 1950 Powstaje IDF, 1991 Pierwszy Dzień Cukrzycy, 2006 Dzień ONZ, 2024 Hasło „Cukrzyca i dobrostan”41 lat15 lat18 lat1950Powstaje IDFMiędzynarodowaFederacjaDiabetologiczna1991Pierwszy DzieńCukrzycyIDF i WHO2006Dzień ONZrezolucja 61/225 ·20.122024Hasło „Cukrzycai dobrostan”kampania na lata2024–2026Oś czasu: 1950 Powstaje IDF, 1991 Pierwszy Dzień Cukrzycy, 2006 Dzień ONZ, 2024 Hasło „Cukrzyca i dobrostan”41 lat15 lat18 lat1950199120062024Powstaje IDFMiędzynarodowa FederacjaDiabetologicznaPierwszy Dzień CukrzycyIDF i WHODzień ONZrezolucja 61/225 · 20.12Hasło „Cukrzyca idobrostan”kampania na lata 2024–2026
Od 1950 do 2024 roku. Odstępy na osi nie są proporcjonalne do liczby lat; znak „//” oznacza długą przerwę.

IdeaO co w nim chodzi

Cukrzyca to choroba przewlekła, w której trzustka nie wytwarza dość insuliny albo organizm nie potrafi jej skutecznie wykorzystać. Cukrzyca typu 1 polega na braku produkcji insuliny; typ 2 wynika z nieskutecznego wykorzystania insuliny i często wiąże się z nadwagą i brakiem ruchu.[1]

Skala rośnie: według WHO liczba chorych wzrosła z 200 milionów w 1990 roku do 830 milionów w 2022 roku, a ponad połowa dorosłych chorych po trzydziestce nie przyjmowała leków.[2] Każdego roku dzień ma temat przewodni; na lata 2024–2026 IDF wybrała hasło „Cukrzyca i dobrostan”.[4]

PolskaW Polsce

Obok 14 listopada w Polsce obchodzi się też Ogólnopolski Dzień Diabetyka, tradycyjnie w czerwcu.[3]

PomysłyJak świętować

01

Zbadaj poziom cukru

Badanie glukozy na czczo to pobranie krwi z palca lub żyły. Jeśli nie robiłeś go od roku, umów się u lekarza rodzinnego.

02

Wyjdź na spacer

Pół godziny szybkiego marszu po pracy. Ruch to jeden z czynników, na które masz wpływ.

03

Sprawdź etykiety napojów

Przez tydzień licz cukier w tym, co pijesz. Soki i słodzone napoje potrafią zaskoczyć.

04

Porozmawiaj z bliskimi

Zapytaj, czy ktoś w rodzinie chorował na cukrzycę. Lekarz zwykle o to pyta.

CiekawostkaPrawda czy mit

Sprawdź się

Cukrzycy typu 1 można zapobiec zdrową dietą.

KrótkoPytania i odpowiedzi

Dlaczego Światowy Dzień Cukrzycy wypada 14 listopada?

To rocznica urodzin Fredericka Bantinga, współodkrywcy insuliny.

Czy to oficjalny dzień ONZ?

Tak. Od 2006 roku, na mocy rezolucji Zgromadzenia Ogólnego ONZ 61/225. Wcześniej, od 1991 roku, obchodziły go IDF i WHO.

BibliografiaŹródła

  1. Organizacja Narodów Zjednoczonych: „World Diabetes Day, 14 November”. un.org Dostęp: 28.10.2026↩
  2. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO): „Diabetes – fact sheet”. who.int Dostęp: 28.10.2026↩
  3. Wikipedia (pl): „Światowy Dzień Cukrzycy”. pl.wikipedia.org Dostęp: 28.10.2026↩
  4. Wikipedia (en): „World Diabetes Day”. en.wikipedia.org Dostęp: 28.10.2026↩
  5. International Diabetes Federation: „World Diabetes Day”. worlddiabetesday.org Dostęp: 28.10.2026↩

Tego samego dnia
14 listopada świętujemy też

Cały 14 listopada
Nieustalone

Dzień Seniora (14 listopada)

Nie udało się ustalić, kto i kiedy ustanowił 14 listopada „Ogólnopolskim” czy „Światowym” Dniem Seniora — datę podają m.in. komunikaty urzędów. Formalne święto osób starszych to ustanowiony przez ONZ Międzynarodowy Dzień Osób Starszych, 1 października.

Bez osobnej strony: brak źródła