HistoriaSkąd się wzięło
28 października 1892 roku w Cabinet Fantastique paryskiego Musée Grévin Émile Reynaud pokazał publiczności Pantomimes lumineuses („Świetlne pantomimy”) na swoim Théâtre Optique, czyli Teatrze Optycznym.[2][4] Postacie Reynaud malował ręcznie, klatka po klatce, na małych płytkach z żelatyny (6 × 6 cm), łączonych w długą taśmę. Obraz trafiał na ekran przez obracające się koło z 36 lusterkami, a tło rzucała osobna latarnia magiczna z malowanej szklanej płytki.[4]
Pierwszy program składał się z trzech scenek: Pauvre Pierrot! („Biedny Pierrot”), Un bon bock i Le Clown et ses chiens. Reynaud sam przesuwał taśmę ręką, regulował tempo i powtarzał ruchy, dzięki czemu jedna historia mogła trwać ponad 10 minut.[4]
Działo się to ponad trzy lata przed pierwszym płatnym pokazem kinematografu braci Lumière w Salon Indien du Grand Café (28 grudnia 1895), od którego zwykle liczy się historię kina.[5] Gdy w 2002 roku ASIFA, Międzynarodowe Stowarzyszenie Filmu Animowanego, ustanawiała święto animacji, wybrała właśnie datę pokazu Reynauda. Pomysł wyszedł od ówczesnego prezesa ASIFA Abiego Feijó, a pierwsze obchody przygotowało francuskie stowarzyszenie AFCA.[1][2]
IdeaO co w nim chodzi
ASIFA powstała w 1960 roku w Annecy; jej pierwszym prezesem był kanadyjski animator Norman McLaren. Dziś ma ponad 40 oddziałów krajowych i koordynuje obchody 28 października.[3]
Dzień Animacji z założenia nie jest kolejnym festiwalem, tylko otwartym świętem: pokaz może zorganizować każdy i wszędzie. Oddziały ASIFA wymieniają się filmami, a w 2020 roku do wspólnej puli trafiło ponad 120 tytułów, pokazywanych w kinach, online i na małych spotkaniach. Obchody objęły już ponad 50 krajów.[1]
PolskaAnimacja w Polsce
W Polsce święto współtworzy ASIFA Poland. We Wrocławiu pokazy od lat organizuje Galeria Entropia; w 2013 roku odbyła się tam już 12. edycja, a obchody prowadziły też m.in. Białystok, Gdańsk, Gdynia, Kraków, Sopot i Warszawa. Wstęp był wolny.[10]
Polska animacja wyrosła z dwóch studiów o powojennych korzeniach. Studio Filmów Rysunkowych zaczynało w 1947 roku w Katowicach jako Eksperymentalne Studio Filmów Rysunkowych, a od 1956 roku działa w Bielsku-Białej; stąd pochodzą „Bolek i Lolek” (od 1963) i „Reksio” (od 1967).[6] Łódzki Se-ma-for, którego początki sięgają 1947 roku, zrobił m.in. lalkowy serial „Miś Uszatek” (1975–1987).[7]
„Tango” Zbigniewa Rybczyńskiego, zrealizowane w Se-ma-forze w 1980 roku, zdobyło Oscara za najlepszy krótkometrażowy film animowany na ceremonii w 1983 roku.[7][8] W 2008 roku tę samą nagrodę otrzymał „Piotruś i wilk” Suzie Templeton, koprodukcja Se-ma-fora z brytyjskim BreakThru Films.[7][9]
Dla dzieciW przedszkolu i szkole
Dla dzieci Wiek: 5–12 lat. Więcej takich świąt: Święta dla dzieci.
01
Klasowy flipbook
Każde dziecko rysuje jedną fazę ruchu (np. skaczącej piłki) na karteczce tego samego formatu. Zszyte razem dają wspólną animację.
02
Plastelinowa poklatkówka
Figurka z plasteliny, tablet na statywie lub stosie książek i darmowa aplikacja do stop-motion. Dzieci przesuwają figurkę, dorosły robi zdjęcia.
03
Kręciołek z papierowego talerzyka
Wokół brzegu talerzyka wytnijcie szczeliny, między nimi narysujcie kolejne fazy ruchu i zakręćcie nim przed lustrem, patrząc przez szczeliny. Rysunki zleją się w ruch.
04
Seans polskiej klasyki
Odcinek „Reksia” albo „Bolka i Lolka”, a po nim rozmowa: jak powstawał rysunkowy film, zanim były komputery.
PomysłyJak świętować
01
Zrób flipbook z karteczek
Bloczek karteczek i ołówek wystarczą. Rysuj od ostatniej strony, przesuwając postać o milimetry, i przekartkuj kciukiem.
02
Obejrzyj „Tango”
Krótki metraż Rybczyńskiego, za który Polska dostała Oscara. Potem dla kontrastu odcinek „Reksia” albo „Misia Uszatka”.
03
Nakręć stop-motion telefonem
Oprzyj telefon o kubek, żeby się nie ruszał. Przesuwaj przedmiot o kawałek i rób zdjęcie; darmowa aplikacja do poklatkówki złoży z nich film.
04
Idź na pokaz
Kina studyjne, galerie i domy kultury układają programy w okolicach 28 października. Szukaj w repertuarze hasła „Międzynarodowy Dzień Animacji”.
CiekawostkaPrawda czy mit
Sprawdź się
Pierwszym pełnometrażowym filmem animowanym w historii była „Królewna Śnieżka” Disneya.
KrótkoPytania i odpowiedzi
Czy Międzynarodowy Dzień Animacji to święto oficjalne?
Nie w sensie państwowym. Ustanowiła je w 2002 roku organizacja branżowa ASIFA, a nie ONZ ani parlament. Nie jest dniem wolnym od pracy.
Dlaczego Dzień Animacji wypada 28 października?
To rocznica pierwszego publicznego pokazu Teatru Optycznego Émile’a Reynauda w Musée Grévin w Paryżu, 28 października 1892 roku.
Czy Dzień Animacji obchodzi się w Polsce?
Tak. Pokazy współorganizuje ASIFA Poland z lokalnymi galeriami i kinami; we wrocławskiej Galerii Entropia w 2013 roku odbyła się już 12. edycja.
BibliografiaŹródła
- ASIFA International: „Sharing, Exchanging and Changing the World: The Opportunities for ASIFA International Animation Day”. asifa.net Dostęp: 28.10.2026↩
- ASIFA-Japan: „International Animation Day”. asifa.jp Dostęp: 28.10.2026↩
- ASIFA International: „ASIFA International – A short history”. asifa.net Dostęp: 28.10.2026↩
- Wikipedia (en), przypisy: Myrent 1989, Bendazzi 1994, Mannoni 1995: „Théâtre Optique”. en.wikipedia.org Dostęp: 28.10.2026↩
- Wikipedia (en): „Auguste and Louis Lumière”. en.wikipedia.org Dostęp: 28.10.2026↩
- Wikipedia (pl): „Studio Filmów Rysunkowych”. pl.wikipedia.org Dostęp: 28.10.2026↩
- Wikipedia (pl): „Se-ma-for”. pl.wikipedia.org Dostęp: 28.10.2026↩
- Academy of Motion Picture Arts and Sciences: „The 55th Academy Awards (1983)”. oscars.org Dostęp: 28.10.2026↩
- Academy of Motion Picture Arts and Sciences: „The 80th Academy Awards (2008)”. oscars.org Dostęp: 28.10.2026↩
- wroclaw.pl (Urząd Miejski Wrocławia): „Międzynarodowy Dzień Animacji w Entropii”. wroclaw.pl Dostęp: 28.10.2026↩
- Wikipedia (en): „The Adventures of Prince Achmed”. en.wikipedia.org Dostęp: 28.10.2026↩
- Wikipedia (en): „El Apóstol”. en.wikipedia.org Dostęp: 28.10.2026↩
- Wikipedia (en): „Snow White and the Seven Dwarfs (1937 film)”. en.wikipedia.org Dostęp: 28.10.2026↩