HistoriaSkąd się wzięło
Pomysł narodził się w Hiszpanii. W 1922 roku Vicente Clavel, szef barcelońskiego wydawnictwa Cervantes, zaproponował święto ku czci Miguela de Cervantesa, które przy okazji miało ożywić sprzedaż książek. Po raz pierwszy obchodzono je 7 października 1926 roku, w urodziny pisarza, a w 1930 roku przeniesiono na dzień jego śmierci, 23 kwietnia.[2]
W Katalonii data zbiegła się z dniem św. Jerzego, patrona regionu. Tak powstała Diada de Sant Jordi, „Dzień Książki i Róży”: tego dnia bliskim wręcza się książki i róże, a choć to dzień roboczy, należy do najważniejszych katalońskich świąt.[4]
W 1995 roku UNESCO ustanowiło 23 kwietnia Światowym Dniem Książki i Praw Autorskich. Za datą przemawiało także to, że tego dnia przypadają rocznice śmierci Williama Szekspira i Inki Garcilaso de la Vegi.[2][6]
IdeaO co w nim chodzi
UNESCO świętuje 23 kwietnia książkę jako most między pokoleniami i kulturami, a w drugim członie nazwy przypomina o ochronie praw autorów. Z tym wiąże się historia: Powszechną Konwencję o prawie autorskim przyjęto pod egidą UNESCO w 1952 roku, a zrewidowano w 1971.[1]
Co roku UNESCO wraz z organizacjami wydawców, księgarzy i bibliotekarzy wybiera Światową Stolicę Książki. Pierwszą był w 2001 roku Madryt; w 2026 roku tytuł nosi Rabat w Maroku, a na 2027 wybrano Medellín w Kolumbii.[1][3]
PolskaCzytanie w Polsce
Według badania Biblioteki Narodowej opublikowanego w kwietniu 2026 roku co najmniej jedną książkę w 2025 roku przeczytało 41% Polaków powyżej 15. roku życia, tyle samo co rok wcześniej. Siedem lub więcej książek przeczytało 7%. Częściej czytają kobiety (47%) niż mężczyźni (34%), a najchętniej młodzież w wieku 15–18 lat (56%). Coraz większą rolę odgrywają biblioteki publiczne.[5]
Dla dzieciW przedszkolu i szkole
Dla dzieci Wiek: 4–12 lat. Więcej takich świąt: Święta dla dzieci.
01
Półka wymiany
Każdy przynosi książkę, którą już przeczytał, i zabiera inną. Do każdej dołączona zakładka z jednym zdaniem: „Przeczytaj, bo…”.
02
Książka i róża
Po katalońsku: dzieci robią róże z bibuły i wręczają je razem z ulubioną książką z biblioteczki klasowej koledze z ławki.
03
Czytanie z gościem
Zaproś rodzica, bibliotekarkę albo dyrektora, żeby przeczytał dzieciom fragment swojej ulubionej książki z dzieciństwa.
04
Okładka na nowo
Dzieci projektują własną okładkę znanej książki i wymyślają do niej nowy tytuł. Wystawa na korytarzu.
PomysłyJak świętować
01
Zapisz się do biblioteki
Karta biblioteczna jest bezpłatna, a wiele bibliotek publicznych udostępnia też e-booki i audiobooki.
02
Podaruj książkę z różą
Kataloński zwyczaj łatwo przenieść do domu: jedna książka i jeden kwiat dla bliskiej osoby.
03
Wróć do Cervantesa albo Szekspira
W rocznicę ich śmierci: „Don Kichot” w dobrym przekładzie albo jedna sztuka Szekspira przeczytana na głos z przyjaciółmi.
04
Wspieraj księgarnię
Kup książkę w lokalnej księgarni albo na kiermaszu – wiele z nich przygotowuje na 23 kwietnia promocje i spotkania autorskie.
CiekawostkaPrawda czy mit
Sprawdź się
Szekspir i Cervantes zmarli tego samego dnia.
KrótkoPytania i odpowiedzi
Dlaczego Dzień Książki jest 23 kwietnia?
To rocznica śmierci Cervantesa, Szekspira i Inki Garcilaso de la Vegi. W Hiszpanii święto książki obchodzono tego dnia już od 1930 roku, a UNESCO przyjęło tę datę w 1995 roku.
Co to jest Światowa Stolica Książki?
Miasto wybierane co roku przez UNESCO i organizacje branży książki, które przez rok promuje czytelnictwo. W 2026 roku jest nią Rabat, w 2027 będzie Medellín.
Ilu Polaków czyta książki?
Według Biblioteki Narodowej w 2025 roku co najmniej jedną książkę przeczytało 41% osób powyżej 15. roku życia.
BibliografiaŹródła
- UNESCO: „World Book and Copyright Day”. unesco.org Dostęp: 28.10.2026↩
- Wikipedia (en): „World Book Day”. en.wikipedia.org Dostęp: 28.10.2026↩
- UNESCO: „World Book Capital”. unesco.org Dostęp: 28.10.2026↩
- Wikipedia (en): „Saint George's Day in Catalonia”. en.wikipedia.org Dostęp: 28.10.2026↩
- dzieje.pl (PAP): „Raport BN: co najmniej jedną książkę przeczytało w ub.r. 41 proc. badanych”. dzieje.pl Dostęp: 28.10.2026↩
- Wikipedia (pl): „Światowy Dzień Książki i Praw Autorskich”. pl.wikipedia.org Dostęp: 28.10.2026↩