Międzynarodowy Dzień Języka Ojczystego

HistoriaSkąd się wzięło

Po podziale Indii w 1947 roku Bengalczycy ze wschodniej części Pakistanu stanowili większość mieszkańców nowego państwa – 44 z 69 mln – ale rząd chciał, by jedynym językiem państwowym był urdu.^[4] 21 lutego 1952 roku studenci Uniwersytetu w Dhace zebrali się wbrew zakazowi zgromadzeń; policja otworzyła ogień i zabiła kilku z nich, m.in. Abdusa Salama, Rafiqa Uddina Ahmeda, Abula Barkata i Abdula Jabbara.^[4]

Bengalski uznano za drugi język urzędowy Pakistanu 29 lutego 1956 roku. W miejscu masakry stanął pomnik Shaheed Minar, a 21 lutego jest w Bangladeszu świętem państwowym – Dniem Męczenników Języka.^[4]

Z inicjatywy Bangladeszu Konferencja Generalna UNESCO 17 listopada 1999 roku jednogłośnie ogłosiła 21 lutego Międzynarodowym Dniem Języka Ojczystego; obchodzony jest od 2000 roku.^[3] W 2002 roku Zgromadzenie Ogólne ONZ przyjęło go rezolucją A/RES/56/262.^[1]^[2]

Od 1952 do 2022 roku. Odstępy na osi nie są proporcjonalne do liczby lat; znak „//” oznacza długą przerwę.

IdeaO co w nim chodzi

Dzień ma chronić różnorodność językową i promować wielojęzyczność. Według UNESCO na świecie jest 8324 języków mówionych i migowych, z czego w użyciu pozostaje ok. 7000; co dwa tygodnie znika jeden język. 40% uczniów na świecie nie ma dostępu do nauki w języku, który najlepiej rozumie.^[2]

Hasło obchodów 2026 roku brzmi „Youth voices on multilingual education” – „Głos młodych w edukacji wielojęzycznej”. Dzień wpisuje się w ogłoszoną przez ONZ Międzynarodową Dekadę Języków Rdzennych (2022–2032).^[2]

8324języków mówionych i migowych według UNESCO

ok. 7000wciąż w użyciu

40%uczniów bez nauki w języku, który najlepiej rozumieją

co 2 tyg.znika jeden język

PolskaW Polsce

W 2012 roku Narodowe Centrum Kultury i Rada Języka Polskiego rozpoczęły kampanię „Ojczysty – dodaj do ulubionych”, a 21 lutego 2013 roku ruszyła akcja „Język polski jest ą-ę” w obronie polskich znaków diakrytycznych, wspierana m.in. przez prof. Jerzego Bralczyka.^[5] Na Śląsku dzień bywa okazją do dyskusji o śląszczyźnie: w 2011 roku w Sejmiku Śląskim odbyła się konferencja „Dziyń rodnij mowy”.^[5]

Ustawa z 6 stycznia 2005 roku o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym jako język regionalny wskazała kaszubski.^[7] Na co dzień posługuje się nim 87,6 tys. Kaszubów, a najstarsze druki kaszubskie pochodzą z 1586 roku.^[6]

Dla dzieciW przedszkolu i szkole

Dla dzieci Wiek: 6–12 lat. Więcej takich świąt: Święta dla dzieci.

Dzień dobry w 10 językach

Dzieci zbierają od rodziców, sąsiadów i kolegów z innych krajów sposoby powiedzenia „dzień dobry” i robią z nich klasowy plakat z flagami.

Ogonki w akcji

Dyktando-zabawa z wyrazami, które bez polskich znaków zmieniają znaczenie (np. „kąt – kat”, „łapka – lapka”). Kto znajdzie najzabawniejszą parę?

Słowo od babci

Każde dziecko przynosi jedno słowo gwarowe albo regionalne z domu (po kaszubsku, śląsku, góralsku) i tłumaczy klasie, co znaczy.

PomysłyJak świętować

Pisz z ogonkami

Przez cały dzień pisz SMS-y i maile z „ą”, „ę” i „ł” – w duchu akcji Rady Języka Polskiego „Język polski jest ą-ę”.

Zapisz język dziadków

Nagraj, jak starsi w rodzinie mówią gwarą albo w języku, którego nie używa już nikt młodszy. Takie nagrania to najprostszy sposób, by nie zniknęły.

Pierwsze słowa w nowym języku

Naucz się pięciu zwrotów w języku sąsiadów albo po kaszubsku – w języku regionalnym, którym na co dzień mówią dziesiątki tysięcy Kaszubów.

Czytaj w oryginale

Jeśli znasz drugi język, przeczytaj w nim jedno opowiadanie albo wiersz – i porównaj z przekładem.

CiekawostkaPrawda czy mit

Sprawdź się