HistoriaSkąd się wzięło
14 października 1773 roku Sejm przyjął projekt autorstwa Hugona Kołłątaja i powołał Komisję Edukacji Narodowej, nazywaną pierwszym ministerstwem oświaty. KEN działała do 1794 roku w pojezuickim gmachu przy ul. Miodowej w Warszawie: zbudowała system szkół od elementarnych po uczelnie, wprowadziła nowe przedmioty, powołała Towarzystwo do Ksiąg Elementarnych i uregulowała podstawy zawodu nauczyciela.[4]
Święto nauczycieli w tej dacie wprowadziła ustawa z 27 kwietnia 1972 roku – Karta praw i obowiązków nauczyciela. Jej art. 53 stanowił, że w rocznicę utworzenia Komisji Edukacji Narodowej, 14 października każdego roku, obchodzony będzie Dzień Nauczyciela.[2]
Ustawę z 1972 roku zastąpiła Karta Nauczyciela z 26 stycznia 1982 roku, a Dzień Nauczyciela zmienił nazwę na Dzień Edukacji Narodowej.[4] Obecnie mówi o nim art. 74: „W dniu rocznicy utworzenia Komisji Edukacji Narodowej, 14 października każdego roku, obchodzony będzie Dzień Edukacji Narodowej. Dzień ten uznaje się za święto wszystkich pracowników oświaty i jest wolny od zajęć lekcyjnych”.[1]
IdeaO co w nim chodzi
Ustawa nazywa 14 października świętem wszystkich pracowników oświaty, nie tylko nauczycieli. Nie jest to jednak dzień ustawowo wolny od pracy: nie ma lekcji, ale nauczyciele pracują, a dyrektor musi zapewnić opiekę uczniom, którzy przyjdą do szkoły. Program obchodów, np. apeli i uroczystości, ustala dyrektor.[5]
Polskiego święta nie należy mylić ze Światowym Dniem Nauczyciela. Ten obchodzony jest 5 października od 1994 roku i upamiętnia przyjęcie w 1966 roku Rekomendacji MOP/UNESCO dotyczącej statusu nauczycieli.[6] W Polsce świętuje go głównie środowisko akademickie.[4]
PolskaNagrody i medale
Z Dniem Edukacji Narodowej związane są nagrody dla nauczycieli. Według rozporządzenia w sprawie kryteriów i trybu ich przyznawania nagrody dyrektorów, organów prowadzących, kuratorów oświaty i ministra przyznaje się do 14 października każdego roku, z okazji Dnia Edukacji Narodowej; nagrodzony nauczyciel dostaje dyplom, którego odpis trafia do jego akt osobowych.[3]
Pieniądze na nagrody wyznacza art. 49 Karty Nauczyciela. Art. 51 ustanawia Medal Komisji Edukacji Narodowej, który minister właściwy do spraw oświaty nadaje nauczycielom i innym osobom za szczególne zasługi dla oświaty i wychowania.[1] Z okazji święta wręczane są też krzyże zasługi, medale za długoletnią służbę i honorowe tytuły profesora oświaty.[4]
Dla dzieciW przedszkolu i szkole
Dla dzieci Wiek: 3–12 lat. Więcej takich świąt: Święta dla dzieci.
01
Książeczka podziękowań
Każde dziecko rysuje albo pisze na kartce A5, czego nauczyła je pani czy pan. Kartki zszyte w jedną książeczkę są prezentem od całej grupy.
02
Dzień zamiany ról
Chętni uczniowie przygotowują pięciominutową „lekcję” z tego, co umieją: zagadkę, sztuczkę, ciekawostkę o zwierzętach. Nauczyciel siada w ławce.
03
Gazetka o KEN
Starsze dzieci szukają informacji o Komisji Edukacji Narodowej i robią plakat: kiedy powstała, czego uczono w jej szkołach i dlaczego święto wypada 14 października.
04
Kwiat od całej grupy
Zamiast wielu bukietów jedna roślina w doniczce do sali, podpisana przez wszystkie dzieci. Tanio i zostaje na dłużej.
PomysłyJak świętować
01
Napisz do dawnego nauczyciela
Kilka zdań do kogoś, kto kiedyś zrobił różnicę: mail, wiadomość przez szkołę albo kartka. Nauczyciele rzadko dowiadują się, co z ich pracy zostało.
02
Podziękuj konkretnie
Zamiast drogiego prezentu: list od rodziców z jednym konkretnym przykładem, co dziecku pomogło w tym roku.
03
Pamiętaj o całej szkole
To święto wszystkich pracowników oświaty, więc warto pamiętać też o woźnych, sekretarce, kucharkach i pani ze świetlicy.
04
Zaplanuj opiekę nad dzieckiem
14 października nie ma lekcji, ale szkoła zapewnia opiekę. Sprawdź wcześniej, czy szkoła zbiera deklaracje obecności i jak wygląda plan dnia.
CiekawostkaPrawda czy mit
Sprawdź się
14 października uczniowie mają dzień wolny od szkoły.
KrótkoPytania i odpowiedzi
Kiedy jest Dzień Nauczyciela?
Zawsze 14 października. Data jest stała, bo to rocznica powołania Komisji Edukacji Narodowej w 1773 roku. Oficjalna nazwa święta to Dzień Edukacji Narodowej.
Czy w Dzień Nauczyciela są lekcje?
Nie. Art. 74 Karty Nauczyciela stanowi, że 14 października jest wolny od zajęć lekcyjnych. Szkoła działa jednak normalnie jako miejsce pracy i zapewnia uczniom opiekę.
Czym Dzień Edukacji Narodowej różni się od Światowego Dnia Nauczyciela?
Dzień Edukacji Narodowej to polskie święto z 14 października, ustanowione ustawą. Światowy Dzień Nauczyciela UNESCO przypada 5 października i nawiązuje do Rekomendacji MOP/UNESCO z 1966 roku.
BibliografiaŹródła
- Dziennik Ustaw RP (Rządowe Centrum Legislacji, ELI): „Obwieszczenie Marszałka Sejmu RP z dnia 12 marca 2026 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy – Karta Nauczyciela (Dz.U. 2026 poz. 515), art. 49, 51, 74”. eli.gov.pl Dostęp: 28.10.2026↩
- Dziennik Ustaw RP (Rządowe Centrum Legislacji, ELI): „Ustawa z dnia 27 kwietnia 1972 r. Karta praw i obowiązków nauczyciela (Dz.U. 1972 poz. 114), art. 53”. eli.gov.pl Dostęp: 28.10.2026↩
- Dziennik Ustaw RP (Rządowe Centrum Legislacji, ELI): „Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej w sprawie kryteriów i trybu przyznawania nagród dla nauczycieli – tekst jednolity (Dz.U. 2023 poz. 1258), § 7–8”. eli.gov.pl Dostęp: 28.10.2026↩
- dzieje.pl: „Dzień Edukacji Narodowej sięga do tradycji pierwszego ministerstwa oświaty”. dzieje.pl Dostęp: 28.10.2026↩
- Zielona Linia – Centrum Informacyjne Służb Zatrudnienia: „Dzień Nauczyciela”. zielonalinia.gov.pl Dostęp: 28.10.2026↩
- UNESCO: „World Teachers' Day”. unesco.org Dostęp: 28.10.2026↩