HistoriaSkąd się wzięło
Data 4 maja to wspomnienie św. Floriana, patrona strażaków. Według żywotu z VIII wieku był on rzymskim oficerem, który za wiarę zginął 4 maja 304 roku w rzece Enns, na terenie dzisiejszej Austrii.[3] W 1184 roku, na prośbę księcia Kazimierza Sprawiedliwego, część jego relikwii trafiła do Krakowa. W 1436 roku biskup krakowski kardynał Zbigniew Oleśnicki zaliczył Floriana do głównych patronów Królestwa Polskiego.[3][4]
Szczególnym patronem od ognia Florian stał się po 1528 roku. Wielki pożar strawił wtedy krakowski Kleparz, a ocalał tylko kościół św. Floriana.[3] Dlatego jego figury stoją w kościołach, na rynkach i w strażnicach. Florian patronuje też innym zawodom pracującym z ogniem: hutnikom, odlewnikom, kominiarzom, garncarzom i piekarzom.[4]
Państwowe święto ma w Polsce podstawę w ustawie. W 2002 roku Sejm, nowelizując ustawę z 24 sierpnia 1991 roku o Państwowej Straży Pożarnej, ustanowił Dzień Strażaka.[2] Obecnie art. 30a tej ustawy brzmi: „Dzień 4 maja jest Dniem Strażaka”.[1]
IdeaO co w nim chodzi
Tego samego dnia przypada Międzynarodowy Dzień Strażaka. Zaproponował go 4 stycznia 1999 roku australijski strażak J.J. Edmondson. Kilka tygodni wcześniej, 2 grudnia 1998 roku, w pożarze buszu pod Linton w stanie Wiktoria zginęło pięciu strażaków z Geelong West: ich wóz otoczył ogień po nagłej zmianie kierunku wiatru.[5]
Symbolem międzynarodowego święta jest wstążka w dwóch kolorach: czerwonym, oznaczającym ogień, i niebieskim, oznaczającym wodę. Od 2002 roku w pierwszą niedzielę maja w południe odbywa się „sound off”. Przez 30 sekund wyją syreny, a potem zapada minuta ciszy dla strażaków, którzy zginęli na służbie.[5]
PolskaW Polsce
Państwowa Straż Pożarna i Ochotnicza Straż Pożarna tworzą razem jeden system ratowniczo-gaśniczy. Przykładowo w województwie lubuskim to blisko 10 tysięcy strażaków w ponad 360 jednostkach PSP i OSP.[6] Motto polskich strażaków brzmi „Bogu na chwałę, bliźniemu na ratunek”. W 2022 roku, na trzydziestolecie PSP, funkcjonariusze tej formacji po raz pierwszy w historii wzięli udział w uroczystej odprawie wart przy Grobie Nieznanego Żołnierza.[2]
Dla dzieciW przedszkolu i szkole
Dla dzieci Wiek: 3–10 lat. Więcej takich świąt: Święta dla dzieci.
01
Wizyta w remizie
Najlepiej umówić ją z miejscową jednostką PSP lub OSP z wyprzedzeniem, bo 4 maja strażacy mają uroczystości. Dzieci oglądają wóz, sprzęt i strój bojowy.
02
Wstążka strażaka
Czerwony i niebieski pasek bibuły sklejone u góry, tak jak w symbolu Międzynarodowego Dnia Strażaka. Czerwony to ogień, niebieski to woda.
03
Ćwiczymy zgłoszenie
Zabawa w telefon alarmowy: dziecko mówi, kim jest, gdzie jest i co się stało. Spokojnie, wyraźnie, bez rozłączania się.
04
Gaszenie „pożaru”
Na podwórku: pachołki z narysowanymi płomieniami i spryskiwacze z wodą. Kto szybciej przewróci strumieniem swoją „płonącą” butelkę?
PomysłyJak świętować
01
Przyjdź na powiatowe obchody
W okolicach 4 maja komendy PSP i jednostki OSP organizują uroczystości z apelem i pokazem sprzętu. Program znajdziesz na stronie komendy powiatowej.
02
Sprawdź czujkę dymu i gaśnicę
Dobry dzień na naciśnięcie przycisku testu w czujce dymu, sprawdzenie daty ważności gaśnicy i pokazanie domownikom, gdzie ona stoi.
03
Wesprzyj swoją OSP
Ochotnicze straże często zbierają na sprzęt albo szukają nowych druhów. Zapytaj w swojej gminie, czego potrzebują.
04
Szukaj Floriana w okolicy
Figury św. Floriana stoją w kościołach, na rynkach i przy strażnicach. Zrób rodzinny spacer i policz, ile znajdziecie.
CiekawostkaPrawda czy mit
Sprawdź się
Dzień Strażaka to w Polsce tylko kościelne wspomnienie św. Floriana?
KrótkoPytania i odpowiedzi
Dlaczego Dzień Strażaka jest 4 maja?
To wspomnienie św. Floriana, patrona strażaków, który według tradycji zginął 4 maja 304 roku. Tego samego dnia obchodzi się Międzynarodowy Dzień Strażaka.
Czy Dzień Strażaka jest dniem wolnym od pracy?
Nie. Ustawa o Państwowej Straży Pożarnej tylko ustanawia 4 maja Dniem Strażaka. Nie robi z niego dnia wolnego.
Czym różni się Dzień Strażaka od Międzynarodowego Dnia Strażaka?
Polski Dzień Strażaka zapisano w ustawie o PSP w 2002 roku. Międzynarodowy wyszedł od propozycji australijskiego strażaka z 1999 roku, po śmierci pięciu strażaków pod Linton. Oba wypadają 4 maja.
BibliografiaŹródła
- Sejm RP — Dziennik Ustaw (ELI, api.sejm.gov.pl): „Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej, tekst jednolity (Dz.U. 2024 poz. 1443), art. 30a”. api.sejm.gov.pl Dostęp: 28.10.2026↩
- Mazowiecki Urząd Wojewódzki (gov.pl): „Trzydziestolecie Państwowej Straży Pożarnej”. gov.pl Dostęp: 28.10.2026↩
- Brewiarz.pl: „4 maja — Święty Florian, żołnierz, męczennik”. brewiarz.pl Dostęp: 28.10.2026↩
- Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie: „Dzień Hutnika w AGH (opracowanie Wydziału Inżynierii Metali i Informatyki Przemysłowej)”. plastmet.agh.edu.pl Dostęp: 28.10.2026↩
- Wikipedia (en): „International Firefighters' Day”. en.wikipedia.org Dostęp: 28.10.2026↩
- RDOŚ w Gorzowie Wielkopolskim (gov.pl): „Święto Strażaka”. gov.pl Dostęp: 28.10.2026↩