HistoriaSkąd się wzięło
Odzyskiwanie niepodległości po 123 latach zaborów (1795–1918) było procesem, nie jednym wydarzeniem. 11 listopada 1918 roku w Compiègne podpisano rozejm kończący I wojnę światową, a dzień wcześniej do Warszawy przybył Józef Piłsudski. Ten zbieg wydarzeń przesądził o wyborze daty.[4]
W latach 1919–1936 rocznicę obchodzono jako uroczystość wojskową, zwykle w pierwszą niedzielę po 11 listopada. Pierwsze w pełni uroczyste obchody odbyły się 14 listopada 1920 roku, gdy Piłsudski otrzymał buławę marszałkowską. 8 listopada 1926 roku jako premier wydał okólnik, który uczynił ten dzień wolnym dla urzędników państwowych.[4]
Rangę święta państwowego nadała mu dopiero ustawa z 23 kwietnia 1937 roku: „Dzień 11 listopada, jako rocznica odzyskania przez Naród Polski niepodległego bytu państwowego i jako dzień po wsze czasy związany z wielkim imieniem Józefa Piłsudskiego (…)”. Art. 2 ustawy czynił go dniem wolnym od pracy.[1] Przed wojną państwowe obchody zdążyły odbyć się tylko dwa razy, w 1937 i 1938 roku.[4]
W czasie okupacji pamięć o święcie podtrzymywał mały sabotaż: napisy „Polska walczy”, „11.XI.1918”, flagi i kwiaty przy pomnikach. W 1945 roku święto zniesiono, a jego miejsce zajęło Narodowe Święto Odrodzenia Polski 22 lipca. W PRL obchody 11 listopada organizowały nielegalnie środowiska niepodległościowe, często narażone na represje.[4]
Sejm PRL przywrócił święto ustawą z 15 lutego 1989 roku: „Dzień 11 listopada jest uroczystym Narodowym Świętem Niepodległości”.[2] Przez ponad rok obowiązywały dwa święta niepodległościowe naraz; 22 lipca zniosła dopiero ustawa z 6 kwietnia 1990 roku.[4]
IdeaO co w nim chodzi
Ustawa z 1989 roku mówi o upamiętnieniu „rocznicy odzyskania przez Naród Polski niepodległego bytu państwowego oraz walk pokoleń Polaków o wolność i niepodległość”.[2] 11 listopada jest dniem wolnym od pracy, co dziś potwierdza art. 1 ustawy o dniach wolnych od pracy.[3]
Główne uroczystości państwowe odbywają się w Warszawie na placu Piłsudskiego, przed Grobem Nieznanego Żołnierza. Od 1989 roku w stolicy biegnie się Bieg Niepodległości, od 2009 roku w Muzeum Powstania Warszawskiego gra się Koncert Niepodległości, a w wielu miastach przechodzą parady i marsze.[4]
Dla dzieciW przedszkolu i szkole
Dla dzieci Wiek: 4–10 lat. Więcej takich świąt: Święta dla dzieci.
01
Kotyliony z bibuły
Krążek z białej i czerwonej bibuły, przyklejony do tekturki i przypięty agrafką. Starsze dzieci zrobią je same, młodsze z pomocą.
02
Mapa Polski w kawałkach
Wydrukowany kontur Polski pocięty na 6–12 części. Kto złoży najszybciej, wskazuje na mapie swoje miasto.
03
Hymn na stojąco
Krótka rozmowa, dlaczego przy hymnie się wstaje, i wspólne odśpiewanie pierwszej zwrotki i refrenu.
04
Biało-czerwony tor przeszkód
Szarfy w dwóch kolorach, dwie drużyny i proste zadania ruchowe. Wygrywa drużyna, nie pojedyncze dziecko.
PomysłyJak świętować
01
Wywieś flagę
Biało-czerwona na balkonie lub w oknie, czerwony pas na dole. Zdejmij ją po święcie, nie zostawiaj na zimę.
02
Pobiegnij
Biegi niepodległości odbywają się 11 listopada w wielu miastach; najstarszy, warszawski, organizowany jest od 1989 roku.
03
Zaśpiewaj z innymi
Koncerty i wspólne śpiewanie pieśni patriotycznych odbywają się w muzeach, domach kultury i na placach.
04
Odwiedź miejsce pamięci
Pomnik, tablicę albo grób uczestnika walk o niepodległość w twojej okolicy. Często mają je szkoły i parafie.
CiekawostkaPrawda czy mit
Sprawdź się
Święto Niepodległości obchodzono nieprzerwanie od 1918 roku.
KrótkoPytania i odpowiedzi
Od kiedy 11 listopada jest dniem wolnym od pracy?
Ustawowo od 1937 roku. Po przerwie w latach 1945–1989 święto przywróciła ustawa z 15 lutego 1989 roku, a dziś dzień wolny potwierdza ustawa o dniach wolnych od pracy.
Dlaczego Święto Niepodległości obchodzimy 11 listopada?
11 listopada 1918 roku podpisano rozejm kończący I wojnę światową, a dzień wcześniej do Warszawy przybył Józef Piłsudski. Ten zbieg wydarzeń przesądził o wyborze daty.
Co obchodzono w PRL zamiast 11 listopada?
Narodowe Święto Odrodzenia Polski, 22 lipca, w rocznicę ogłoszenia Manifestu PKWN. Zniesiono je w 1990 roku.
BibliografiaŹródła
- Dziennik Ustaw RP (Sejm RP): „Ustawa z dnia 23 kwietnia 1937 r. o Święcie Niepodległości (Dz.U. 1937 nr 33 poz. 255)”. api.sejm.gov.pl Dostęp: 28.10.2026↩
- Dziennik Ustaw PRL (Sejm RP): „Ustawa z dnia 15 lutego 1989 r. o ustanowieniu Narodowego Święta Niepodległości (Dz.U. 1989 nr 6 poz. 34)”. api.sejm.gov.pl Dostęp: 28.10.2026↩
- Dziennik Ustaw RP (Sejm RP): „Ustawa z dnia 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy – tekst jednolity (Dz.U. 2025 poz. 296)”. api.sejm.gov.pl Dostęp: 28.10.2026↩
- Wikipedia (pl), bibliografia: Historia Polski t. IV, PWN 1984: „Narodowe Święto Niepodległości”. pl.wikipedia.org Dostęp: 28.10.2026↩