HistoriaSkąd się wzięło
Niemcy podpisali kapitulację dwa razy. Pierwszy akt podpisali w Reims 7 maja 1945 roku o 2.41 w nocy generał Alfred Jodl i admirał Hans-Georg von Friedeburg, a za Armię Czerwoną generał Iwan Susłoparow. Walki miały ustać 8 maja o 23.01.[4]
Drugi akt podpisano w Berlinie-Karlshorst. 8 maja o 22.30 marszałek Gieorgij Żukow przyjął kapitulację od feldmarszałka Wilhelma Keitla. Za aliantów zachodnich podpisał brytyjski generał Arthur Tedder. W Moskwie, ze względu na dwugodzinną różnicę czasu, był już 9 maja. Dlatego w ZSRS i w krajach bloku sowieckiego Dzień Zwycięstwa świętowano 9 maja.[4]
IdeaO co w nim chodzi
W Polsce dekret z 8 maja 1945 roku ustanowił Narodowe Święto Zwycięstwa i Wolności.[2] Obchodzono je 9 maja, jak w Związku Radzieckim. W latach 1945–1950 był to dzień wolny od pracy. Ustawa z 18 stycznia 1951 roku o dniach wolnych już go nie wymieniała.[3][5] Wolne 9 maja przywrócono jeszcze na lata 1982–1989.[5]
Po 1989 roku święto 9 maja formalnie przetrwało. W 2014 roku zwrócił na to uwagę dyrektor Biura Edukacji Publicznej IPN Andrzej Zawistowski, a w marcu 2015 roku prezes IPN Łukasz Kamiński poprosił Marszałka Sejmu o zniesienie święta.[5] Ustawa z 24 kwietnia 2015 roku „w celu upamiętnienia zwycięstwa nad hitlerowskimi Niemcami” ustanowiła Narodowym Dniem Zwycięstwa 8 maja i uczyniła go świętem państwowym. Ta sama ustawa zniosła święto 9 maja i uchyliła dekret z 1945 roku.[1]
Data 8 maja łączy Polskę z większością Europy. Dzień Zwycięstwa tego dnia obchodzą m.in. Francja, Wielka Brytania i Czechy, a 9 maja Rosja i Białoruś.[5] ONZ obchodzi 8 i 9 maja jako Czas Pamięci i Pojednania dla tych, którzy stracili życie podczas II wojny światowej (rezolucja A/RES/59/26).[6]
PomysłyJak upamiętnić
01
Odwiedź cmentarz wojenny
W wielu miejscowościach są kwatery żołnierzy poległych w 1945 roku. Zapal znicz i sprawdź na tablicy, kto tam leży i skąd pochodził.
02
Zapisz rodzinną historię
Zapytaj najstarszych krewnych, gdzie ich rodzina zastała koniec wojny. Nagraj rozmowę telefonem, zanim te wspomnienia znikną.
03
Porównaj dwie godziny
Reims 2.41 i Karlshorst 22.30. Prześledź na mapie i zegarze, dlaczego jedna kapitulacja daje dwie daty święta, 8 i 9 maja.
CiekawostkaPrawda czy mit
Sprawdź się
II wojna światowa w Europie skończyła się 9 maja 1945 roku?
KrótkoPytania i odpowiedzi
Czy 8 maja jest dniem wolnym od pracy?
Nie. Ustawa z 2015 roku czyni Narodowy Dzień Zwycięstwa świętem państwowym, ale nie dniem wolnym od pracy.
Dlaczego Polska świętowała kiedyś 9 maja?
Dekret z 8 maja 1945 roku ustanowił Narodowe Święto Zwycięstwa i Wolności w dniu przyjętym w ZSRS. Obowiązywał do 2015 roku, kiedy Sejm przeniósł święto na 8 maja.
BibliografiaŹródła
- Sejm RP — Dziennik Ustaw (ELI, api.sejm.gov.pl): „Ustawa z dnia 24 kwietnia 2015 r. o ustanowieniu Narodowego Dnia Zwycięstwa (Dz.U. 2015 poz. 622)”. api.sejm.gov.pl Dostęp: 28.10.2026↩
- Sejm RP — Dziennik Ustaw (ELI, api.sejm.gov.pl): „Dekret z dnia 8 maja 1945 r. o ustanowieniu Narodowego Święta Zwycięstwa i Wolności (Dz.U. 1945 nr 21 poz. 116) — metryka aktu”. api.sejm.gov.pl Dostęp: 28.10.2026↩
- Sejm RP — Dziennik Ustaw (ELI, api.sejm.gov.pl): „Ustawa z dnia 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy (Dz.U. 1951 nr 4 poz. 28)”. api.sejm.gov.pl Dostęp: 28.10.2026↩
- Dzieje.pl (PAP, Muzeum Historii Polski): „73. rocznica zakończenia II wojny światowej w Europie”. dzieje.pl Dostęp: 28.10.2026↩
- Wikipedia (pl): „Dzień Zwycięstwa”. pl.wikipedia.org Dostęp: 28.10.2026↩
- United Nations: „International Days and Weeks”. un.org Dostęp: 28.10.2026↩