HistoriaSkąd się wzięło
21 stycznia 2005 roku serwis NBC News doniósł, że „najbardziej depresyjnym dniem roku” będzie poniedziałek 24 stycznia. Wyliczył to Cliff Arnall, przedstawiony jako psycholog z Uniwersytetu w Cardiff. Obliczenia przygotował dla londyńskiej agencji PR Porter Novelli i jej klienta, biura podróży Sky Travel, a ich celem było ustalenie, kiedy ludzie rezerwują wakacje.[1]
„Wzór” łączył siedem zmiennych: pogodę, długi, miesięczną pensję, czas od Bożego Narodzenia, czas od porzucenia noworocznych postanowień, niską motywację i potrzebę działania.[1] Według polskich relacji agencja pytała Arnalla właściwie o najlepszy dzień na rezerwację wycieczki, a etykietę „najsmutniejszego dnia” dopisał później marketing.[3]
Uniwersytet w Cardiff odciął się od sprawy, wyjaśniając, że Arnall pracował tam tylko w niepełnym wymiarze godzin i już tam nie pracuje. Sam autor przyznał później, że jego formuła ma niewiele wspólnego z nauką, a chodziło mu o zachęcenie ludzi do działania i planowania wyjazdów.[2]
IdeaO co w nim chodzi
Blue Monday to dziś przede wszystkim pretekst marketingowy, przypadający zwykle w trzeci poniedziałek stycznia. Demagog przytoczył przykład sklepu, który na ten dzień dawał 40 proc. rabatu z kodem „BLUE”.[2]
Specjaliści są zgodni, że wzór nie ma podstaw naukowych. Dr Magdalena Nowicka z Uniwersytetu SWPS zwraca uwagę, że przy jego tworzeniu nie zastosowano praktycznie żadnych zasad rzetelnej metodologii, a zmiennych takich jak motywacja nie da się zmierzyć.[3] Brytyjska organizacja Mind podkreśla, że nie ma wiarygodnych dowodów, by jeden dzień zwiększał ryzyko depresji. Statystyki zdrowotne nie pokazują też, by w Blue Monday chorowało lub umierało więcej osób.[2]
Część organizacji zamieniła ten dzień w okazję do rozmowy. Brytyjska infolinia Samaritans promuje w trzeci poniedziałek stycznia akcję Brew Monday: zamiast smutku herbata albo kawa i rozmowa z bliskimi. Jej przesłanie jest proste: zły nastrój może przyjść każdego dnia, nie tylko w ten jeden.[4]
Prawdziwe jest co innego: jesienią i zimą wielu z nas ma gorszy nastrój, głównie przez mniej światła słonecznego i mniejszą aktywność. To naturalna reakcja, a nie depresja.[3] Depresja to choroba, która może przyjść w każdym miesiącu. Dlatego eksperci ostrzegają, że wiara w „najsmutniejszy dzień” bagatelizuje problem i może zniechęcać chorych do szukania pomocy.[3][5]
PolskaW Polsce
Blue Monday trafia co roku do polskich mediów, ale coraz częściej w roli mitu do obalenia. Na Blue Monday jako „najbardziej depresyjny fake roku” zwrócił uwagę Demagog, a stacja sanitarno-epidemiologiczna w Bochni wykorzystała ten dzień, by przypomnieć numery pomocy: 116 123 dla dorosłych w kryzysie emocjonalnym i całodobowy 116 111 dla dzieci i młodzieży.[2][5] O zdrowiu psychicznym przypomina też Światowy Dzień Zdrowia Psychicznego (10 października).
PomysłyJak świętować
01
Herbata i rozmowa
Zamiast smutnego poniedziałku Brew Monday: zaproś kogoś na herbatę i zapytaj, jak się naprawdę ma. Samaritans przekonują, że rozmowa pomaga każdego dnia.
02
Wyjdź na światło
Krótki spacer w ciągu dnia daje porcję światła i ruchu. Badania wskazują, że umiarkowana aktywność i kontakt z przyrodą najbardziej sprzyjają samopoczuciu.
03
Sprawdź, zanim kupisz
„Rabat na smutny poniedziałek” to chwyt reklamowy. Zakupy na poprawę humoru działają krótko, więc lepiej odłożyć decyzję o dzień.
04
Zapisz numer pomocy
116 123 to telefon dla dorosłych w kryzysie emocjonalnym, 116 111 dla dzieci i młodzieży. Warto mieć je w telefonie, dla siebie albo dla bliskich.
CiekawostkaPrawda czy mit
KrótkoPytania i odpowiedzi
Kiedy jest Blue Monday?
Zwykle w trzeci poniedziałek stycznia. Pierwszy, w 2005 roku, wyznaczono na 24 stycznia, więc data bywa podawana różnie.
Czy Blue Monday ma podstawy naukowe?
Nie. To pomysł z kampanii reklamowej biura podróży. Sam autor wzoru przyznał, że ma on niewiele wspólnego z nauką.
Gdzie szukać pomocy, gdy jest naprawdę źle?
Dorośli w kryzysie emocjonalnym mogą dzwonić pod 116 123, dzieci i młodzież pod całodobowy 116 111. W nagłej sytuacji zagrożenia życia: 112.
BibliografiaŹródła
- NBC News (msnbc.com), 21.01.2005: „Jan. 24 called worst day of the year”. nbcnews.com Dostęp: 18.11.2026↩
- Demagog, 15.01.2024: „Najbardziej depresyjny fake roku: Blue Monday”. demagog.org.pl Dostęp: 18.11.2026↩
- Medycyna Praktyczna (mp.pl) / Uniwersytet SWPS, 20.01.2025: „Blue Monday – dzień, którego nie ma”. mp.pl Dostęp: 18.11.2026↩
- Samaritans, 17.01.2022: „Dame Julie Walters and tea-v stars ask the nation to look out for loved ones over a cuppa for Brew Monday”. samaritans.org Dostęp: 18.11.2026↩
- Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Bochni (gov.pl): „Blue Monday – mit, który zwraca uwagę na realny problem”. gov.pl Dostęp: 18.11.2026↩