Zdrowie

Dzień Chorób Rzadkich

Dzień chorób rzadkich, obchodzony w ostatni dzień lutego — w latach przestępnych 29 lutego, najrzadszego dnia w kalendarzu. Zapoczątkowała go w 2008 roku europejska organizacja pacjentów EURORDIS, a jego symbolem jest zebra.

28 lutego, w 2027 r.

Ostatni dzień lutego · niedziela · za 100 dni

  • 2026 28 lutego
  • 2027 28 lutego
  • 2028 29 lutego
Ustanowione przez organizację · EURORDIS, 2008

HistoriaSkąd się wzięło

Dzień ustanowiła w 2008 roku EURORDIS – Rare Diseases Europe, europejska federacja organizacji pacjentów, i do dziś koordynuje go razem z ponad 70 krajowymi aliansami chorób rzadkich.[1] Pierwsze obchody odbyły się 29 lutego 2008 roku w wielu krajach Europy i w Kanadzie. Datę wybrano m.in. dlatego, że 29 lutego to „rzadki dzień”, a 2008 rok był 25. rocznicą amerykańskiej ustawy o lekach sierocych (Orphan Drug Act).[3]

W 2009 roku dzień stał się globalny: dołączyły m.in. Stany Zjednoczone, gdzie obchody koordynowała organizacja NORD z ok. 180 partnerami, a także Australia, Chiny, Rosja i kraje Ameryki Łacińskiej. W 2014 roku uczestniczyły już 84 państwa z ponad 400 wydarzeniami.[3] 16 grudnia 2021 roku Zgromadzenie Ogólne ONZ przyjęło pierwszą rezolucję o osobach żyjących z chorobą rzadką i ich rodzinach, wskazując, że jest ich na świecie szacunkowo 300 milionów, a wiele z nich to dzieci.[4]

Oś czasu: 1983 Orphan Drug Act, 1999 Definicja w UE, 2008 Pierwszy Dzień Chorób Rzadkich, 2009 Obchody globalne, 2021 Plan dla Chorób Rzadkich, 2021 Rezolucja ONZ 76/13216 lat9 lat1 rok12 lat1983Orphan DrugActUSA · ustawa olekach sierocych1999Definicja w UEmniej niż 5 na10 000 osób2008Pierwszy DzieńChoróbRzadkich29.02 · Europa iKanada2009Obchodyglobalnem.in. USA,Australia, Chiny2021Plan dlaChoróbRzadkich24.08 · uchwałaRady Ministrów2021Rezolucja ONZ76/13216.12 · prawaosób z chorobąrzadkąOś czasu: 1983 Orphan Drug Act, 1999 Definicja w UE, 2008 Pierwszy Dzień Chorób Rzadkich, 2009 Obchody globalne, 2021 Plan dla Chorób Rzadkich, 2021 Rezolucja ONZ 76/13216 lat9 lat1 rok12 lat198319992008200920212021Orphan Drug ActUSA · ustawa o lekach sierocychDefinicja w UEmniej niż 5 na 10 000 osóbPierwszy Dzień ChoróbRzadkich29.02 · Europa i KanadaObchody globalnem.in. USA, Australia, ChinyPlan dla Chorób Rzadkich24.08 · uchwała Rady MinistrówRezolucja ONZ 76/13216.12 · prawa osób z chorobąrzadką
Od 1983 do 2021 roku. Odstępy na osi nie są proporcjonalne do liczby lat.
< 1 na 2000osób — próg, poniżej którego choroba jest rzadka
6000+skatalogowanych chorób rzadkich
~300 mlnludzi na świecie żyje z chorobą rzadką
2–3 mlnchorych w Polsce (szacunek rządowego Planu)

IdeaO co w nim chodzi

Choroba jest rzadka, gdy dotyka mniej niż 1 na 2000 osób. Pojedynczo każda z nich jest rzadka, ale skatalogowano ich już ponad sześć tysięcy i łącznie dotyczą od 3,5 do 5,9% ludności. Według EURORDIS 72% chorób rzadkich ma podłoże genetyczne, ok. 70% zaczyna się w dzieciństwie, a niemal co piąty nowotwór należy do rzadkich.[2] Celem dnia jest poprawa życia tych 300 milionów osób: lepsza diagnostyka, dostęp do leczenia i opieki, a przede wszystkim większa świadomość problemu.[1]

Symbolem jest zebra. Lekarze przytaczają powiedzenie, że gdy słychać tętent kopyt, myśli się o koniu, a nie o zebrze — czyli najpierw o najczęstszym rozpoznaniu. Specjaliści od chorób rzadkich proszą, by „myśleć o zebrach”[6], bo ustalenie rozpoznania rzadkiej choroby często zamienia się w „odyseję diagnostyczną”.[5] W ramach akcji „Light Up for Rare” na świecie podświetla się budynki na różowo, fioletowo, zielono i niebiesko.[3]

PolskaW Polsce

Rządowy Plan dla Chorób Rzadkich, przyjęty uchwałą Rady Ministrów 24 sierpnia 2021 roku, szacuje, że w Polsce na choroby rzadkie cierpi od 2 do 3 milionów osób. Dokument zapowiadał m.in. Ośrodki Eksperckie Chorób Rzadkich, Polski Rejestr Chorób Rzadkich, Paszport Pacjenta z Chorobą Rzadką i platformę informacyjną „Choroby Rzadkie”. Plan zwraca uwagę na tzw. odyseję diagnostyczną: przy ok. 8000 znanych chorób rzadkich ustalenie właściwego rozpoznania bywa bardzo trudne.[5]

Ostatni dzień lutego to w Polsce czas konferencji i podświetleń. W 2024 roku Warszawski Uniwersytet Medyczny zorganizował konferencję z udziałem pacjentów, lekarzy i wiceminister zdrowia, konsultacje specjalistów i wystawę o miastenii[6], a 28 lutego 2026 roku we Wrocławiu podświetlono Mosty Uniwersyteckie.[7]

PomysłyJak świętować

01

Załóż coś w paski

Zebra to symbol dnia. Paski na koszulce, skarpetkach albo w zdjęciu profilowym to prosty sposób, by o nim przypomnieć.

02

Wypatruj podświetlonych budynków

W ostatni dzień lutego mosty, stadiony i urzędy świecą w kolorach akcji „Light Up for Rare”. Zrób zdjęcie i opisz, po co to światło.

03

Poznaj jedną chorobę rzadką

Przeczytaj o jednej konkretnej chorobie i o tym, jak długo trwa droga do diagnozy. Taka wiedza zostaje na dłużej niż hasło.

04

Wesprzyj fundację pacjentów

Wiele chorób rzadkich ma w Polsce własne fundacje i stowarzyszenia rodziców. Wsparcie to darowizna, wolontariat albo udostępnienie zbiórki.

CiekawostkaPrawda czy mit

Sprawdź się

Choroby rzadkie dotyczą tylko garstki ludzi.

KrótkoPytania i odpowiedzi

Kiedy jest Dzień Chorób Rzadkich?

W ostatni dzień lutego: 28 lutego, a w latach przestępnych 29 lutego.

Kiedy choroba jest uznawana za rzadką?

Gdy dotyka mniej niż 1 na 2000 osób. W prawie Unii Europejskiej próg zapisano jako mniej niż 5 przypadków na 10 000 osób.

Dlaczego symbolem chorób rzadkich jest zebra?

Nawiązuje do medycznej zasady „słyszysz tętent — myśl o koniu, nie o zebrze”. Przy chorobach rzadkich chodzi o to, by lekarze pamiętali także o „zebrach”, czyli nietypowych rozpoznaniach.

BibliografiaŹródła

  1. EURORDIS – Rare Diseases Europe: „What is Rare Disease Day”. rarediseaseday.org Dostęp: 18.11.2026↩
  2. EURORDIS – Rare Diseases Europe: „What is a rare disease”. rarediseaseday.org Dostęp: 18.11.2026↩
  3. Wikipedia (en): „Rare Disease Day”. en.wikipedia.org Dostęp: 18.11.2026↩
  4. Zgromadzenie Ogólne ONZ: „Resolution 76/132. Addressing the challenges of persons living with a rare disease and their families (A/RES/76/132)”. documents.un.org Dostęp: 18.11.2026↩
  5. Rada Ministrów / Monitor Polski (API ELI): „Uchwała nr 110 Rady Ministrów z dnia 24 sierpnia 2021 r. w sprawie przyjęcia dokumentu Plan dla Chorób Rzadkich (M.P. 2021 poz. 883)”. api.sejm.gov.pl Dostęp: 18.11.2026↩
  6. Warszawski Uniwersytet Medyczny, 29.02.2024: „Specialists and patients talk about rare diseases”. wum.edu.pl Dostęp: 18.11.2026↩
  7. wroclaw.pl, 28.02.2026: „Podświetlone Mosty Uniwersyteckie. Dzień Chorób Rzadkich”. wroclaw.pl Dostęp: 18.11.2026↩

Tego samego dnia
28 lutego świętujemy też

Cały 28 lutego
Oficjalne· Wikipedia

Dzień Kalevali – Dzień Kultury Fińskiej

Data nawiązuje do 28 lutego 1835 roku, gdy Elias Lönnrot podpisał przedmowę do pierwszego wydania „Kalevali”; czytana dziś wersja, Nowa Kalevala, ukazała się w 1849 roku.

Bez osobnej strony
Oficjalne· Wikipedia

Dzień Andaluzji

W referendum Andaluzyjczycy opowiedzieli się za statutem, który uczynił region wspólnotą autonomiczną Hiszpanii. W wielu miastach balkony dekoruje się zielono-białymi flagami regionu.

Bez osobnej strony
Oficjalne· Wikipedia

Narodowy Dzień Nauki (Indie)

Fizyk C.V. Raman odkrył zjawisko rozpraszania światła nazwane jego imieniem 28 lutego 1928 roku, a w 1930 roku otrzymał za nie Nagrodę Nobla z fizyki.

Bez osobnej strony