HistoriaSkąd się wzięło
Dzień ustanowiła w 2008 roku EURORDIS – Rare Diseases Europe, europejska federacja organizacji pacjentów, i do dziś koordynuje go razem z ponad 70 krajowymi aliansami chorób rzadkich.[1] Pierwsze obchody odbyły się 29 lutego 2008 roku w wielu krajach Europy i w Kanadzie. Datę wybrano m.in. dlatego, że 29 lutego to „rzadki dzień”, a 2008 rok był 25. rocznicą amerykańskiej ustawy o lekach sierocych (Orphan Drug Act).[3]
W 2009 roku dzień stał się globalny: dołączyły m.in. Stany Zjednoczone, gdzie obchody koordynowała organizacja NORD z ok. 180 partnerami, a także Australia, Chiny, Rosja i kraje Ameryki Łacińskiej. W 2014 roku uczestniczyły już 84 państwa z ponad 400 wydarzeniami.[3] 16 grudnia 2021 roku Zgromadzenie Ogólne ONZ przyjęło pierwszą rezolucję o osobach żyjących z chorobą rzadką i ich rodzinach, wskazując, że jest ich na świecie szacunkowo 300 milionów, a wiele z nich to dzieci.[4]
IdeaO co w nim chodzi
Choroba jest rzadka, gdy dotyka mniej niż 1 na 2000 osób. Pojedynczo każda z nich jest rzadka, ale skatalogowano ich już ponad sześć tysięcy i łącznie dotyczą od 3,5 do 5,9% ludności. Według EURORDIS 72% chorób rzadkich ma podłoże genetyczne, ok. 70% zaczyna się w dzieciństwie, a niemal co piąty nowotwór należy do rzadkich.[2] Celem dnia jest poprawa życia tych 300 milionów osób: lepsza diagnostyka, dostęp do leczenia i opieki, a przede wszystkim większa świadomość problemu.[1]
Symbolem jest zebra. Lekarze przytaczają powiedzenie, że gdy słychać tętent kopyt, myśli się o koniu, a nie o zebrze — czyli najpierw o najczęstszym rozpoznaniu. Specjaliści od chorób rzadkich proszą, by „myśleć o zebrach”[6], bo ustalenie rozpoznania rzadkiej choroby często zamienia się w „odyseję diagnostyczną”.[5] W ramach akcji „Light Up for Rare” na świecie podświetla się budynki na różowo, fioletowo, zielono i niebiesko.[3]
PolskaW Polsce
Rządowy Plan dla Chorób Rzadkich, przyjęty uchwałą Rady Ministrów 24 sierpnia 2021 roku, szacuje, że w Polsce na choroby rzadkie cierpi od 2 do 3 milionów osób. Dokument zapowiadał m.in. Ośrodki Eksperckie Chorób Rzadkich, Polski Rejestr Chorób Rzadkich, Paszport Pacjenta z Chorobą Rzadką i platformę informacyjną „Choroby Rzadkie”. Plan zwraca uwagę na tzw. odyseję diagnostyczną: przy ok. 8000 znanych chorób rzadkich ustalenie właściwego rozpoznania bywa bardzo trudne.[5]
Ostatni dzień lutego to w Polsce czas konferencji i podświetleń. W 2024 roku Warszawski Uniwersytet Medyczny zorganizował konferencję z udziałem pacjentów, lekarzy i wiceminister zdrowia, konsultacje specjalistów i wystawę o miastenii[6], a 28 lutego 2026 roku we Wrocławiu podświetlono Mosty Uniwersyteckie.[7]
PomysłyJak świętować
01
Załóż coś w paski
Zebra to symbol dnia. Paski na koszulce, skarpetkach albo w zdjęciu profilowym to prosty sposób, by o nim przypomnieć.
02
Wypatruj podświetlonych budynków
W ostatni dzień lutego mosty, stadiony i urzędy świecą w kolorach akcji „Light Up for Rare”. Zrób zdjęcie i opisz, po co to światło.
03
Poznaj jedną chorobę rzadką
Przeczytaj o jednej konkretnej chorobie i o tym, jak długo trwa droga do diagnozy. Taka wiedza zostaje na dłużej niż hasło.
04
Wesprzyj fundację pacjentów
Wiele chorób rzadkich ma w Polsce własne fundacje i stowarzyszenia rodziców. Wsparcie to darowizna, wolontariat albo udostępnienie zbiórki.
CiekawostkaPrawda czy mit
KrótkoPytania i odpowiedzi
Kiedy jest Dzień Chorób Rzadkich?
W ostatni dzień lutego: 28 lutego, a w latach przestępnych 29 lutego.
Kiedy choroba jest uznawana za rzadką?
Gdy dotyka mniej niż 1 na 2000 osób. W prawie Unii Europejskiej próg zapisano jako mniej niż 5 przypadków na 10 000 osób.
Dlaczego symbolem chorób rzadkich jest zebra?
Nawiązuje do medycznej zasady „słyszysz tętent — myśl o koniu, nie o zebrze”. Przy chorobach rzadkich chodzi o to, by lekarze pamiętali także o „zebrach”, czyli nietypowych rozpoznaniach.
BibliografiaŹródła
- EURORDIS – Rare Diseases Europe: „What is Rare Disease Day”. rarediseaseday.org Dostęp: 18.11.2026↩
- EURORDIS – Rare Diseases Europe: „What is a rare disease”. rarediseaseday.org Dostęp: 18.11.2026↩
- Wikipedia (en): „Rare Disease Day”. en.wikipedia.org Dostęp: 18.11.2026↩
- Zgromadzenie Ogólne ONZ: „Resolution 76/132. Addressing the challenges of persons living with a rare disease and their families (A/RES/76/132)”. documents.un.org Dostęp: 18.11.2026↩
- Rada Ministrów / Monitor Polski (API ELI): „Uchwała nr 110 Rady Ministrów z dnia 24 sierpnia 2021 r. w sprawie przyjęcia dokumentu Plan dla Chorób Rzadkich (M.P. 2021 poz. 883)”. api.sejm.gov.pl Dostęp: 18.11.2026↩
- Warszawski Uniwersytet Medyczny, 29.02.2024: „Specialists and patients talk about rare diseases”. wum.edu.pl Dostęp: 18.11.2026↩
- wroclaw.pl, 28.02.2026: „Podświetlone Mosty Uniwersyteckie. Dzień Chorób Rzadkich”. wroclaw.pl Dostęp: 18.11.2026↩