HistoriaSkąd się wzięło
W styczniu 1969 roku u wybrzeży Santa Barbara w Kalifornii doszło do ogromnego wycieku ropy. Senator z Wisconsin Gaylord Nelson, od dawna zaniepokojony stanem środowiska w USA, postanowił połączyć energię studenckich protestów antywojennych z rosnącą troską o czyste powietrze i wodę. Zaproponował ogólnokrajowe „teach-in”, czyli dzień debat na uczelniach, a do współprowadzenia akcji namówił republikańskiego kongresmena Pete’a McCloskeya.[1]
Organizację powierzono młodemu aktywiście Denisowi Hayesowi. Wybrano 22 kwietnia, dzień powszedni między wiosenną przerwą a egzaminami, żeby przyciągnąć studentów. Akcja szybko wyszła poza kampusy i przyjęła nazwę Earth Day. 22 kwietnia 1970 roku w obchodach wzięło udział 20 mln Amerykanów, wtedy 10% ludności USA.[1] Jeszcze w tym samym roku powstała amerykańska Agencja Ochrony Środowiska (EPA).[1]
W 1990 roku Dzień Ziemi stał się globalny: zmobilizował 200 mln ludzi w 141 krajach i pomógł przygotować grunt pod Szczyt Ziemi ONZ w Rio de Janeiro w 1992 roku.[1] W 2009 roku Zgromadzenie Ogólne ONZ ogłosiło 22 kwietnia Międzynarodowym Dniem Matki Ziemi.[2]
IdeaO co w nim chodzi
Dzień Ziemi to święto oddolne: koordynuje je organizacja EARTHDAY.ORG, ale wydarzenia przygotowują szkoły, samorządy, firmy i organizacje społeczne. W 2026 roku hasłem było „Our Power, Our Planet” („Nasza siła, nasza planeta”): organizatorzy podkreślali, że postęp w ochronie środowiska zależy od codziennych działań społeczności, nauczycieli i pracowników, a nie od jednego rządu czy jednych wyborów.[3]
Warto odróżnić go od innego „Dnia Ziemi”, obchodzonego w dniu równonocy wiosennej. Ten zaproponował John McConnell na konferencji UNESCO w 1969 roku, a w 1971 roku sekretarz generalny ONZ U Thant podpisał proklamację, zgodnie z którą ONZ obchodzi go w równonoc; w siedzibie ONZ bije wtedy Dzwon Pokoju.[5]
PolskaDzień Ziemi w Polsce
W Polsce Dzień Ziemi obchodzono po raz pierwszy w 1990 roku, w roku, w którym święto stało się ogólnoświatowe.[4]
Dla dzieciW przedszkolu i szkole
Dla dzieci Wiek: 3–12 lat. Więcej takich świąt: Święta dla dzieci.
01
Sprzątanie skweru
Rękawiczki, worki w kolorach segregacji i godzina na najbliższym trawniku. Na koniec liczymy, ile worków zebrała klasa.
02
Sadzonki na parapecie
Rzeżucha, fasola albo nasiona kwiatów w doniczkach z wytłaczanek po jajkach. Dzieci codziennie mierzą, ile urosły.
03
Ziemia z papieru
Kula z gazet oklejona niebieską i zieloną bibułą: klasowy globus, na którym każde dziecko przypina karteczkę z jednym ekologicznym postanowieniem.
04
Hotel dla owadów
Puszka lub skrzynka wypełniona szyszkami, patyczkami i trzciną, zawieszona w szkolnym ogrodzie.
PomysłyJak świętować
01
Dołącz do sprzątania
Gminy, nadleśnictwa i organizacje ekologiczne organizują w okolicach 22 kwietnia akcje sprzątania lasów, brzegów rzek i parków.
02
Posadź drzewo
Na własnej działce albo w ramach akcji nasadzeń w mieście. Zapytaj w urzędzie gminy lub nadleśnictwie, gdzie można dołączyć.
03
Tydzień bez jednorazówek
Własny kubek, torba i pojemnik na wynos przez siedem dni. Po tygodniu widać, ile śmieci mniej trafiło do kosza.
04
Zostaw auto
Do pracy rowerem, pieszo albo komunikacją. Jeden dzień to mały gest, ale dobry test, czy da się tak częściej.
CiekawostkaPrawda czy mit
KrótkoPytania i odpowiedzi
Kiedy jest Dzień Ziemi?
Co roku 22 kwietnia. Niektóre organizacje obchodzą też Dzień Ziemi w dniu równonocy wiosennej (20 lub 21 marca), ale w Polsce przyjęła się data kwietniowa.
Od kiedy Dzień Ziemi obchodzi się w Polsce?
Od 1990 roku, kiedy święto po raz pierwszy objęło cały świat.
Czym różni się Dzień Ziemi od Dnia Matki Ziemi?
To ten sam dzień, 22 kwietnia. Dzień Ziemi to akcja społeczna z 1970 roku, a „Międzynarodowy Dzień Matki Ziemi” to nazwa, pod którą obchodzi go ONZ od 2009 roku.
BibliografiaŹródła
- EARTHDAY.ORG: „Our History”. earthday.org Dostęp: 28.10.2026↩
- Organizacja Narodów Zjednoczonych: „International Mother Earth Day – Background”. un.org Dostęp: 28.10.2026↩
- EARTHDAY.ORG: „Earth Day 2026: Our Power, Our Planet”. earthday.org Dostęp: 28.10.2026↩
- Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska: „Złóż życzenia Matce Ziemi”. gov.pl Dostęp: 28.10.2026↩
- Wikipedia (pl): „Dzień Ziemi”. pl.wikipedia.org Dostęp: 28.10.2026↩