HistoriaSkąd się wzięło
27 stycznia 1945 roku żołnierze 60. Armii 1. Frontu Ukraińskiego Armii Czerwonej otworzyli bramy Auschwitz. W obozie macierzystym, Birkenau i Monowitz wyzwolenia doczekało łącznie około 7 tysięcy więźniów. W walkach o obozy, miasto Oświęcim i okolice zginęło ponad 230 żołnierzy sowieckich, a w obozie macierzystym i Birkenau znaleziono około 600 ciał więźniów zastrzelonych przez SS lub zmarłych z wycieńczenia.[4]
Sześćdziesiąt lat później, 24 stycznia 2005 roku, Zgromadzenie Ogólne ONZ zebrało się na specjalnej sesji w rocznicę wyzwolenia obozów. 1 listopada 2005 roku, z inicjatywy Izraela, przyjęło rezolucję 60/7, która ustanowiła 27 stycznia corocznym Międzynarodowym Dniem Pamięci o Ofiarach Holokaustu.[1][2]
Rezolucja przypomina o sześciu milionach Żydów — jednej trzeciej narodu żydowskiego — oraz niezliczonych ofiarach z innych mniejszości. Wzywa państwa do tworzenia programów edukacyjnych, odrzuca negowanie Holokaustu, wzywa do ochrony miejsc, w których działały obozy zagłady, koncentracyjne i pracy przymusowej, oraz powołuje program ONZ poświęcony pamięci i edukacji o Holokauście.[2] Rezolucja 61/255 z 26 stycznia 2007 roku potępiła negowanie Holokaustu, a do tej kwestii ONZ wróciła w rezolucji 76/250.[1][3]
IdeaO co w nim chodzi
Dzień ma dwa cele: upamiętnić zamordowanych i uczyć kolejne pokolenia, dokąd prowadzą nienawiść, rasizm i uprzedzenia. ONZ prowadzi go w ramach programu „The Holocaust and the United Nations Outreach Programme”, ustanowionego w 2005 roku i wspieranego przez sieć Ośrodków Informacji ONZ na świecie. Hasłem obchodów w 2026 roku było „Holocaust Remembrance for Dignity and Human Rights” — pamięć o Holokauście dla godności i praw człowieka.[1]
Pierwsze ogólnoświatowe obchody odbyły się w siedzibie ONZ w Nowym Jorku 27 stycznia 2006 roku.[2] 27 stycznia pamięć o ofiarach czci też wiele państw, m.in. Wielka Brytania (Holocaust Memorial Day). Izrael i znaczna część społeczności żydowskiej obchodzą natomiast Jom ha-Szoa, 27 nisan według kalendarza hebrajskiego, czyli w kwietniu lub maju.[2][3]
PolskaW Polsce
Główne uroczystości odbywają się w Miejscu Pamięci Auschwitz-Birkenau w Oświęcimiu i w Warszawie pod Pomnikiem Bohaterów Getta.[3]
Według szacunków Franciszka Pipera, przyjmowanych przez Muzeum Auschwitz, do obozu deportowano blisko 1,1 mln Żydów, a w ewidencji obozowej zarejestrowano około 400 tysięcy osób.[5] Zginęło około 1,1 mln ludzi: około miliona Żydów, 70–75 tysięcy Polaków, 21 tysięcy Romów, 15 tysięcy jeńców sowieckich i 10–15 tysięcy więźniów innych narodowości.[6]
W Polsce pamięć o Zagładzie wiąże się też z rocznicą powstania w getcie warszawskim.
PomysłyJak upamiętnić
01
Odwiedź miejsce pamięci
Miejsce Pamięci i Muzeum Auschwitz-Birkenau w Oświęcimiu albo lokalne miejsca związane z Zagładą: dawne getta, cmentarze żydowskie, tablice.
02
Poznaj jedno świadectwo
Przeczytaj lub wysłuchaj relacji jednej osoby ocalałej. Historia konkretnego człowieka mówi więcej niż statystyka.
03
Zapal znicz
Pod pomnikiem, tablicą czy w miejscu dawnej synagogi w swojej miejscowości. Chwila ciszy wystarczy.
04
Sprawdzaj, zanim udostępnisz
Negowanie i zniekształcanie Holokaustu krąży w sieci. Fakty i liczby sprawdzaj u źródeł: w Muzeum Auschwitz, ONZ, instytutach badawczych.
CiekawostkaPrawda czy mit
KrótkoPytania i odpowiedzi
Dlaczego Dzień Pamięci o Ofiarach Holokaustu przypada 27 stycznia?
To rocznica wyzwolenia niemieckiego nazistowskiego obozu Auschwitz-Birkenau przez Armię Czerwoną 27 stycznia 1945 roku. Datę wskazała rezolucja ONZ A/RES/60/7 z 2005 roku.
Czym ten dzień różni się od Jom ha-Szoa?
27 stycznia to dzień ustanowiony przez ONZ i obchodzony międzynarodowo. Jom ha-Szoa to izraelski dzień pamięci, przypadający 27 nisan według kalendarza hebrajskiego, czyli w kwietniu lub maju.
Ile osób zginęło w Auschwitz?
Według szacunków przyjmowanych przez Muzeum Auschwitz — około 1,1 mln, w tym około miliona Żydów, 70–75 tysięcy Polaków, 21 tysięcy Romów i 15 tysięcy jeńców sowieckich.
BibliografiaŹródła
- Organizacja Narodów Zjednoczonych: „International Day of Commemoration in memory of the victims of the Holocaust”. un.org Dostęp: 28.10.2026↩
- Wikipedia (en): „International Holocaust Remembrance Day”. en.wikipedia.org Dostęp: 28.10.2026↩
- Wikipedia (pl): „Międzynarodowy Dzień Pamięci o Ofiarach Holokaustu”. pl.wikipedia.org Dostęp: 28.10.2026↩
- Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau: „Wyzwolenie”. auschwitz.org Dostęp: 28.10.2026↩
- Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau: „Liczba ofiar”. auschwitz.org Dostęp: 28.10.2026↩
- Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau (za: F. Piper, Ilu ludzi zginęło w KL Auschwitz, Oświęcim 1992): „Liczba zamordowanych”. auschwitz.org Dostęp: 28.10.2026↩